ကေလးမ်ားနဲ႔ ကေလးကဗ်ာ

ၿပီးခဲ့တဲ့ တပတ္က ဧရာဝတီမွာ ကေလးတို႔ကို ပံုျပင္ေလးေတြ ဖတ္ျပဖို႔နဲ႔၊ ပံုျပင္ေလးေတြ အေရးႀကီးတဲ့ အေၾကာင္းကို က်မ ေရးခဲ့ပါတယ္။ ကေလးတို႔ အတြက္ ပံုျပင္ေလးေတြလိုပဲ အေရးႀကီးတဲ့ အရာကေတာ့ ကေလးတို႔ ဖတ္ဖို႔ ကေလး ကဗ်ာပါပဲ။ ကေလးကဗ်ာဟာ ကေလးတို႔အတြက္ ပံုျပင္လိုပဲ အေရးႀကီး ပါတယ္။

ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီး ႏိုင္ငံမ်ားမွာေတာ့ ပံုျပင္လိုပဲ ကေလး ေတြဖတ္ဖို႔ ကဗ်ာေလးေတြ၊ ကေလးေတြ ဆိုဖို႔ သီခ်င္း ကဗ်ာေလးေတြ အမ်ားႀကီး ရွိၾကပါတယ္။ က်မတို႔ ဆီမွာေတာ့ ဆရာမင္းသုဝဏ္တို႔၊ ေဒါက္တာ ေမာင္ျဖဴးတို႔ ေရးေပးသြားၾကတဲ့ ကေလး ကဗ်ာ အနည္းအက်ဥ္းနဲ႔ ေနာက္ပိုင္း ကဗ်ာဆရာေတြ ႀကိဳးၾကားႀကိဳးၾကား ေရးေပးၾကတဲ့ ကေလးကဗ်ာေလး ေတြ ခပ္နည္းနည္းေလာက္ပဲ ရွိပါေသးတယ္။

အဲဒီ ခပ္နည္းနည္းေလာက္ပဲရွိတဲ့ ကဗ်ာမ်ားဟာလည္း ကေလးေတြ လက္ထဲကို မေရာက္ရတာ မ်ားပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုေတာ့ က်မတို႔ဆီက မိဘ အမ်ားစုဟာ ကေလးေတြကို ကဗ်ာေလးေတြ ဖတ္ျပဖို႔နဲ႔ ကဗ်ာေလးေတြ ရြတ္ျပဖို႔ကို အဂၤလိပ္စာေတြ သင္ဖို႔ေလာက္၊ ဝလံုးေတြ၊ ကႀကီး ခေခြးေတြ သင္ဖို႔ေလာက္ သိပ္စိတ္ မဝင္စားၾကလို႔ပါပဲ။

တကယ္ေတာ့ ကေလးတို႔ကို ကဗ်ာရြတ္ျပဖို႔နဲ႔ ကဗ်ာဖတ္ျပဖို႔ဆိုတဲ့ ကိစၥဟာ ကေလးေတြကို ဝလံုး ေလးေတြ ေရးခိုင္း ဖို႔ထက္ ပိုၿပီးေတာ့ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ကဗ်ာမွာက အသံေတြ၊ ကာရန္ေလးေတြ ပါတာမို႔ ကေလးတို႔ဟာ  ကဗ်ာဖတ္ရင္းနဲ႔ ကာရန္ေလးေတြကို နားလည္သြား ၾကလို႔ပါပဲ။

ကာရန္နဲ႔ အသံဟာ ကေလးတို႔ရဲ႕ စာသင္ၾကားေရး (စာဖတ္ႏိုင္မႈမွာ) အင္မတန္မွ အေရးပါတဲ့၊ အေရးႀကီးတဲ့ အရာပါ။ ကာရန္နဲ႔ အသံကို သိတဲ့ ကေလးတေယာက္ဟာ အဂၤလိပ္စာပဲ သင္သင္၊ ျမန္မာစာပဲ သင္သင္ စာဖတ္တတ္ဖို႔ သိပ္လြယ္ ပါတယ္။ အသံနဲ႔ ကာရန္ကို သိထားၿပီ ဆိုရင္ျဖင့္ အ အာ အားကို သင္ၿပီးတာနဲ႔ တၿပိဳင္နက္တည္း ကေလးဟာ ကႀကီးဆိုရင္ က ကာ ကား၊ ခေခြး ဆိုရင္ ခ ခါ ခါး စသျဖင့္ သိသြားေတာ့ တာပါပဲ။

ေနာက္တခုကေတာ့ ကေလးကဗ်ာမ်ားဟာ ကေလးတို႔ အတြက္ ကာရန္တခုတည္း သိေစတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ကေလးတို႔ အတြက္ သိသင့္သိထိုက္တဲ့ အေရာင္ေတြ၊ ပတ္ဝန္းက်င္ အေၾကာင္းေတြ သာမက တစ္ ႏွစ္ သံုး ေလး၊ အေပါင္း အႏုတ္ စတာေလးေတြကိုပါ ကဗ်ာေလးေတြကို ရြတ္ရင္းနဲ႔ သိနားလည္သြား ေစပါတယ္။

ဥပမာ – “ေကာင္းကင္ႀကီးက သိပ္လွတယ္

အျပာေရာင္ပဲကြယ္။

သစ္ပင္မ်ားနဲ႔ ျမက္ပင္မ်ား

အစိမ္းေရာင္တဲ့ဗ်ား။

လကေလးက ေဖြးေဖြးျဖဴ

စံပယ္ပန္းနဲ႔တူ”

အစခ်ီတဲ့ ကဗ်ာေလးကို ဖတ္လိုက္၊ ရြတ္လိုက္တဲ့ ကေလးတေယာက္ဟာ သူ႔ပတ္ဝန္းက်င္က မိုးေကာင္းကင္၊ သစ္ပင္၊ လနဲ႔ စံပယ္ပန္းတို႔ရဲ႕ အေရာင္ ေလးေတြကို သိနားလည္သြားပါေတာ့တယ္။ ဒါဟာ ကေလးတို႔ရဲ႕ ပညာေရးမွာ အေရးႀကီးတဲ့ စြမ္းရည္တခု ျဖစ္တဲ့ သတိျပဳ စူးစမ္း မွတ္သားတတ္မႈ (Awareness) ကို သိသြား တာပါပဲ။

ဆရာမင္းသုဝဏ္ ေရးတဲ့ ငွက္ကေလးေတြ အေၾကာင္း ကဗ်ာ၊ ေဒါက္တာေမာင္ျဖဴးရဲ႕

အိမ္ၿခံတဲေဘး

ျဖဴျဖဴေဖြး

ဘယ္သူ႔ဥကေလး။

စသျဖင့္ အစခ်ီထားတဲ့ ျဖဴတုတ္ ဘဲကေလး ကဗ်ာ။

အရိပ္ကေလး အရိပ္ကေလး

သီတာ့ အရိပ္ကေလး

သီတာ့ေနာက္ကို ေကာက္ေကာက္ပါ

ရွက္ပဲ မရွက္ပါ။

စသျဖင့္ အစခ်ီထားတဲ့ အရိပ္ကေလး ကဗ်ာ၊ စတဲ့ ကဗ်ာေလးေတြဟာလည္း ကဗ်ာေလးေတြကို ဖတ္ရင္း၊ ရြတ္ရင္းနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္ကို သူတို႔ေလးေတြ ကိုယ္တိုင္ သတိျပဳ စူးစမ္းမွတ္သား တတ္ေစဖို႔ အတြက္ ဆြဲေခၚေလ့က်င့္ေပးႏိုင္တဲ့ ကဗ်ာေလးေတြပါ။

ဒီလိုပဲ သင္ၾကားေရးနဲ႔ ပတ္သတ္လို႔ တစ္ ႏွစ္  စာကိုခ်စ္၊ သံုး ေလး မသိတာေမး … စတဲ့ ကေလး ကဗ်ာေလးေတြ၊ တစ္တီတူးေလး သံုးေကာင္ လယ္ကြင္းထဲမွာေန၊ တေကာင္ပ်ံသြားေသာအခါ ႏွစ္ေကာင္က က်န္ေန စတဲ့ကဗ်ာေလး ေတြဟာ အေပါင္း အႏုတ္နဲ႔ သခ်ၤာကို သင္ေပးတဲ့ ကဗ်ာေလးေတြပါ။

ဆရာမင္းသုဝဏ္နဲ႔ ေဒါက္တာေမာင္ျဖဴးရဲ႕ ကေလးကဗ်ာေလးေတြဟာ ကေလးတို႔ဝန္းက်င္က ျမင္သမွ်၊ ေတြ႕သမွ် ေလးေတြကို ကေလးတို႔ သတိျပဳ မိေအာင္လို႔ စိတ္ဝင္စားဖြယ္၊ ခ်စ္စဖြယ္နဲ႔ ေရးစပ္ ထား႐ံုတင္ မကပါဘူး။ ကေလးတို႔ရဲ႕ စိတ္ကူးစိတ္ သန္းထဲက လုပ္ခ်င္တတ္တဲ့၊ လုပ္တတ္တဲ့ အလုပ္ကေလးေတြေတာင္မွ ေရးဖြဲ႕ထား လိုက္ပါေသးတယ္။

ဥပမာ “ေခါင္းအံုးႀကီး၊ ေခါင္းအံုးႀကီး၊ ျမင္းပ်ံ လုပ္လို႔စီး ဆိုတဲ့ ဆရာမင္းသုဝဏ္ ကဗ်ာနဲ႔ ေဒါက္တာေမာင္ျဖဴးရဲ႕ ဟိုးေဟးေဟး ကဗ်ာတို႔ဟာ ဆိုရင္ျဖင့္ ကေလးတို႔ ကစားတတ္တဲ့ အတုယူ ဟန္ေဆာင္ကစား နည္း (Pretend Play) ကို အေျခခံၿပီးေတာ့ ေရးဖြဲ႕ထားတဲ့ ကဗ်ာမ်ားပါပဲ။

တကယ္ေတာ့ ေပ်ာက္လုခမန္း ျဖစ္ေနၿပီျဖစ္တဲ့ ဒီလို ကဗ်ာေလးေတြကို က်မ တို႔ ထိန္းသိမ္းဖို႔ လိုသလို ကေလးေတြ ကို အိပ္ရာဝင္ ကဗ်ာေလးေတြ အျဖစ္နဲ႔ ဖတ္ျပဖို႔ သိပ္ကိုမွ ေကာင္းတဲ့ ကဗ်ာမ်ားပါပဲ။

ကေလးတို႔ရဲ႕ ဦးေႏွာက္ ကေလးေတြ ဖြံ႔ၿဖိဳး သန္မာလာေစဖို႔ (တနည္းေျပာရရင္) ဉာဏ္ေကာင္းလာေစဖို႔ အတြက္ ကေလးတို႔ရဲ႕ အေစာပိုင္း ကာလအခ်ိန္ (Earky Childhood) ကာလမွာ လံႈ႔ေဆာ္မႈ မ်ားမ်ားလုပ္ဖို႔ လိုတဲ့ ကာလပါ။ ကေလးတို႔ ဦးေႏွာက္ ဖြံ႔ၿဖိဳး ႀကီးထြားလာေစဖို႔ အတြက္ ကေလးမ်ားကို ပံုျပင္စာအုပ္ေလးေတြ ဖတ္ျပဖို႔နဲ႔ ကဗ်ာေလးေတြ ဖတ္ျပဖို႔လိုတယ္လို႔ ကေလး စိတ္ပညာရွင္မ်ားနဲ႔ ဦးေႏွာက္ပိုင္း ဆိုင္ရာ ပညာရွင္မ်ားက ဆိုပါတယ္။

ကေလးတို႔ ဦးေႏွာက္ဖြံ႔ၿဖိဳးဖို႔ အတြက္ လံႈ႔ေဆာ္မႈ မ်ားမ်ား လုပ္ေပးရမယ့္ အခ်ိန္မွာ ကေလးတို႔ရဲ႕ မူႀကိဳ ေက်ာင္းေတြမွာ ကေလးေတြကို ထိုင္ခံုေလးေတြမွာ  ထိုင္ခိုင္းၿပီးေတာ့ ဝလံုးေလးေတြကို စာမ်က္ႏွာ အျပည့္ ေရးခိုင္းတာဟာ တကယ္ေတာ့ မွားယြင္းတဲ့ သင္ၾကားေရး စနစ္ပါ။

ေဒါက္တာ ေမာင္ျဖဴးကေတာ့ သူ႔ရဲ႕ “ႏွစ္ႏွစ္ခြဲ အရြယ္ဖတ္စာမ်ား” ေဆာင္းပါးမွာ “စာေရးသင္ ေသာနည္းျဖင့္ စာဖတ္ သင္ျခင္းမွာ အက်ိဳးရွိသည္ထက္ အက်ိဳးယုတ္ပါသည္။ အက်ိဳးယုတ္သည္ကား စာဖတ္ေႏွးမႈတည္း” လို႔ ေရးထားပါ တယ္။

ကေလး တို႔ကို စာေရးဖို႔ အတြက္ အားထုတ္ေနတာ ထက္စာရင္ ကေလးတို႔ကို စာမ်ားမ်ား ဖတ္ျပတာမ်ိဳး၊ ကဗ်ာေလး ေတြ ဖတ္ေစတာမ်ိဳးက  ကေလးတို႔ စာတတ္ဖို႔ အတြက္ အလြယ္ကူဆံုး နည္းပါပဲလို႔ ေဒါက္တာေမာင္ျဖဴးက ဆိုပါတယ္။

ကဗ်ာေလးေတြ၊ စာေလးေတြကို ဖတ္ျပရင္းနဲ႔ ကေလးတို႔ ကိုယ္တိုင္ စာလံုးေလးေတြကို မွတ္မိၿပီးေတာ့ စာဖတ္တတ္ လာမႈကို ဆရာႀကီးက ယံုသလို၊ သူ႔သမီးျဖစ္သူ သီတာ့ကိုလည္း ေျခာက္ႏွစ္ခြဲ အရြယ္ထိ ေက်ာင္းမထား၊ စာမသင္ဘဲနဲ႔ စာေတြ ကဗ်ာေတြကိုသာ ဖတ္ျပ၊ ဖတ္ခိုင္းခဲ့တယ္လို႔ ဆရာႀကီးရဲ႕ေဆာင္းပါးမ်ားမွာ ဖတ္ခဲ့ရပါတယ္။

က်မ ကိုယ္တိုင္လည္း က်မရဲ႕သားကို မူႀကိဳမွာ ဝလံုး မေရးခိုင္းခဲ့ပါဘူး။ သားကို စာဖတ္ျပ၊ ကဗ်ာေတြ ဖတ္ျပခဲ့တဲ့ နည္းနဲ႔ပဲ စာကိုသင္ၾကားခဲ့တာပါ။ သားဟာ အ အာ အား လို႔ သင္ၿပီးသြားတာနဲ႔ က ႀကီး ဆိုရင္ က ကာ ကား ကို သိပါတယ္။

အဲဒီလိုပဲ ဝဆြဲ သံဆိုရင္ ကႀကီးဝဆြဲ ကြ ဆိုတာကို သူ ထြက္တတ္လာပါတယ္။ စာဖတ္ရင္းနဲ႔ပဲ စာလံုးေလးေတြကို မွတ္မိတာမို႔ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို သူေပါင္း မဖတ္ခ်င္ပါဘူး။ စာမ်ားမ်ားဖတ္ရင္းနဲ႔ပဲ စာလံုးေလးေတြ မွတ္မိလာတာ၊ သိသိလာတာဟာ စာကို ပိုၿပီးေတာ့ သြားေစတယ္လို႔ ဆရာႀကီး ေျပာခဲ့တာ တကယ္ မွန္ကန္တဲ့ နည္းပါလားလို႔ ၾကည္ညိဳစိတ္ ဝင္ခဲ့ရပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ မို႔လို႔ ကေလးတို႔ကို အခ်ိန္ မတန္ခင္မွာ ဝလံုးေလးေတြ၊ ကႀကီးခေခြးေတြ ေရးခိုင္းမယ့္ အစား စာအုပ္ ေလးေတြ ဖတ္ျပ၊ ကဗ်ာေလးေတြ ဖတ္ျပ၊ ရြတ္ျပရင္းနဲ႔ စာဖတ္တတ္ သြားေစတဲ့ နည္းေလးနဲ႔ ကေလးတို႔ကို သင္ၾကားၾကည့္ပါဦးလို႔ က်မ တိုက္တြန္းခ်င္ပါတယ္။

ကေလးတို႔ကို စာအုပ္ေလးေတြ၊ ကဗ်ာေလးေတြ ဖတ္ျပရင္းနဲ႔ပဲ ကေလးတို႔ဟာ စာလံုးေလးေတြကို မွတ္မိၿပီးေတာ့ စာကို သိလာမယ့္ အျပင္ ကေလးတို႔ အတြက္ လိုအပ္တဲ့၊ သိသင့္တဲ့ အရာေလးေတြကို ကဗ်ာေလးေတြ၊ စာအုပ္ေလး ေတြက တဆင့္ သိသြားေစတာမို႔ ကေလးတို႔ကို ကဗ်ာေလးေတြ ရြတ္ခိုင္း၊ စာအုပ္ေလးေတြ ဖတ္ခိုင္းေပး ၾကပါဦး။     ။

ေခတ္ဘုန္းသစ္