ကေလးမ်ားနဲ႔ ကေလးကဗ်ာ

ၿပီးခဲ့တဲ့ တပတ္က ဧရာဝတီမွာ ကေလးတို႔ကို ပံုျပင္ေလးေတြ ဖတ္ျပဖို႔နဲ႔၊ ပံုျပင္ေလးေတြ အေရးႀကီးတဲ့ အေၾကာင္းကို က်မ ေရးခဲ့ပါတယ္။ ကေလးတို႔ အတြက္ ပံုျပင္ေလးေတြလိုပဲ အေရးႀကီးတဲ့ အရာကေတာ့ ကေလးတို႔ ဖတ္ဖို႔ ကေလး ကဗ်ာပါပဲ။ ကေလးကဗ်ာဟာ ကေလးတို႔အတြက္ ပံုျပင္လိုပဲ အေရးႀကီး ပါတယ္။

ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီး ႏိုင္ငံမ်ားမွာေတာ့ ပံုျပင္လိုပဲ ကေလး ေတြဖတ္ဖို႔ ကဗ်ာေလးေတြ၊ ကေလးေတြ ဆိုဖို႔ သီခ်င္း ကဗ်ာေလးေတြ အမ်ားႀကီး ရွိၾကပါတယ္။ က်မတို႔ ဆီမွာေတာ့ ဆရာမင္းသုဝဏ္တို႔၊ ေဒါက္တာ ေမာင္ျဖဴးတို႔ ေရးေပးသြားၾကတဲ့ ကေလး ကဗ်ာ အနည္းအက်ဥ္းနဲ႔ ေနာက္ပိုင္း ကဗ်ာဆရာေတြ ႀကိဳးၾကားႀကိဳးၾကား ေရးေပးၾကတဲ့ ကေလးကဗ်ာေလး ေတြ ခပ္နည္းနည္းေလာက္ပဲ ရွိပါေသးတယ္။

အဲဒီ ခပ္နည္းနည္းေလာက္ပဲရွိတဲ့ ကဗ်ာမ်ားဟာလည္း ကေလးေတြ လက္ထဲကို မေရာက္ရတာ မ်ားပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုေတာ့ က်မတို႔ဆီက မိဘ အမ်ားစုဟာ ကေလးေတြကို ကဗ်ာေလးေတြ ဖတ္ျပဖို႔နဲ႔ ကဗ်ာေလးေတြ ရြတ္ျပဖို႔ကို အဂၤလိပ္စာေတြ သင္ဖို႔ေလာက္၊ ဝလံုးေတြ၊ ကႀကီး ခေခြးေတြ သင္ဖို႔ေလာက္ သိပ္စိတ္ မဝင္စားၾကလို႔ပါပဲ။

တကယ္ေတာ့ ကေလးတို႔ကို ကဗ်ာရြတ္ျပဖို႔နဲ႔ ကဗ်ာဖတ္ျပဖို႔ဆိုတဲ့ ကိစၥဟာ ကေလးေတြကို ဝလံုး ေလးေတြ ေရးခိုင္း ဖို႔ထက္ ပိုၿပီးေတာ့ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ကဗ်ာမွာက အသံေတြ၊ ကာရန္ေလးေတြ ပါတာမို႔ ကေလးတို႔ဟာ  ကဗ်ာဖတ္ရင္းနဲ႔ ကာရန္ေလးေတြကို နားလည္သြား ၾကလို႔ပါပဲ။

ကာရန္နဲ႔ အသံဟာ ကေလးတို႔ရဲ႕ စာသင္ၾကားေရး (စာဖတ္ႏိုင္မႈမွာ) အင္မတန္မွ အေရးပါတဲ့၊ အေရးႀကီးတဲ့ အရာပါ။ ကာရန္နဲ႔ အသံကို သိတဲ့ ကေလးတေယာက္ဟာ အဂၤလိပ္စာပဲ သင္သင္၊ ျမန္မာစာပဲ သင္သင္ စာဖတ္တတ္ဖို႔ သိပ္လြယ္ ပါတယ္။ အသံနဲ႔ ကာရန္ကို သိထားၿပီ ဆိုရင္ျဖင့္ အ အာ အားကို သင္ၿပီးတာနဲ႔ တၿပိဳင္နက္တည္း ကေလးဟာ ကႀကီးဆိုရင္ က ကာ ကား၊ ခေခြး ဆိုရင္ ခ ခါ ခါး စသျဖင့္ သိသြားေတာ့ တာပါပဲ။

ေနာက္တခုကေတာ့ ကေလးကဗ်ာမ်ားဟာ ကေလးတို႔ အတြက္ ကာရန္တခုတည္း သိေစတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ကေလးတို႔ အတြက္ သိသင့္သိထိုက္တဲ့ အေရာင္ေတြ၊ ပတ္ဝန္းက်င္ အေၾကာင္းေတြ သာမက တစ္ ႏွစ္ သံုး ေလး၊ အေပါင္း အႏုတ္ စတာေလးေတြကိုပါ ကဗ်ာေလးေတြကို ရြတ္ရင္းနဲ႔ သိနားလည္သြား ေစပါတယ္။

ဥပမာ – “ေကာင္းကင္ႀကီးက သိပ္လွတယ္

အျပာေရာင္ပဲကြယ္။

သစ္ပင္မ်ားနဲ႔ ျမက္ပင္မ်ား

အစိမ္းေရာင္တဲ့ဗ်ား။

လကေလးက ေဖြးေဖြးျဖဴ

စံပယ္ပန္းနဲ႔တူ”

အစခ်ီတဲ့ ကဗ်ာေလးကို ဖတ္လိုက္၊ ရြတ္လိုက္တဲ့ ကေလးတေယာက္ဟာ သူ႔ပတ္ဝန္းက်င္က မိုးေကာင္းကင္၊ သစ္ပင္၊ လနဲ႔ စံပယ္ပန္းတို႔ရဲ႕ အေရာင္ ေလးေတြကို သိနားလည္သြားပါေတာ့တယ္။ ဒါဟာ ကေလးတို႔ရဲ႕ ပညာေရးမွာ အေရးႀကီးတဲ့ စြမ္းရည္တခု ျဖစ္တဲ့ သတိျပဳ စူးစမ္း မွတ္သားတတ္မႈ (Awareness) ကို သိသြား တာပါပဲ။

ဆရာမင္းသုဝဏ္ ေရးတဲ့ ငွက္ကေလးေတြ အေၾကာင္း ကဗ်ာ၊ ေဒါက္တာေမာင္ျဖဴးရဲ႕

အိမ္ၿခံတဲေဘး

ျဖဴျဖဴေဖြး

ဘယ္သူ႔ဥကေလး။

စသျဖင့္ အစခ်ီထားတဲ့ ျဖဴတုတ္ ဘဲကေလး ကဗ်ာ။

အရိပ္ကေလး အရိပ္ကေလး

သီတာ့ အရိပ္ကေလး

သီတာ့ေနာက္ကို ေကာက္ေကာက္ပါ

ရွက္ပဲ မရွက္ပါ။

စသျဖင့္ အစခ်ီထားတဲ့ အရိပ္ကေလး ကဗ်ာ၊ စတဲ့ ကဗ်ာေလးေတြဟာလည္း ကဗ်ာေလးေတြကို ဖတ္ရင္း၊ ရြတ္ရင္းနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္ကို သူတို႔ေလးေတြ ကိုယ္တိုင္ သတိျပဳ စူးစမ္းမွတ္သား တတ္ေစဖို႔ အတြက္ ဆြဲေခၚေလ့က်င့္ေပးႏိုင္တဲ့ ကဗ်ာေလးေတြပါ။

ဒီလိုပဲ သင္ၾကားေရးနဲ႔ ပတ္သတ္လို႔ တစ္ ႏွစ္  စာကိုခ်စ္၊ သံုး ေလး မသိတာေမး … စတဲ့ ကေလး ကဗ်ာေလးေတြ၊ တစ္တီတူးေလး သံုးေကာင္ လယ္ကြင္းထဲမွာေန၊ တေကာင္ပ်ံသြားေသာအခါ ႏွစ္ေကာင္က က်န္ေန စတဲ့ကဗ်ာေလး ေတြဟာ အေပါင္း အႏုတ္နဲ႔ သခ်ၤာကို သင္ေပးတဲ့ ကဗ်ာေလးေတြပါ။

ဆရာမင္းသုဝဏ္နဲ႔ ေဒါက္တာေမာင္ျဖဴးရဲ႕ ကေလးကဗ်ာေလးေတြဟာ ကေလးတို႔ဝန္းက်င္က ျမင္သမွ်၊ ေတြ႕သမွ် ေလးေတြကို ကေလးတို႔ သတိျပဳ မိေအာင္လို႔ စိတ္ဝင္စားဖြယ္၊ ခ်စ္စဖြယ္နဲ႔ ေရးစပ္ ထား႐ံုတင္ မကပါဘူး။ ကေလးတို႔ရဲ႕ စိတ္ကူးစိတ္ သန္းထဲက လုပ္ခ်င္တတ္တဲ့၊ လုပ္တတ္တဲ့ အလုပ္ကေလးေတြေတာင္မွ ေရးဖြဲ႕ထား လိုက္ပါေသးတယ္။

ဥပမာ “ေခါင္းအံုးႀကီး၊ ေခါင္းအံုးႀကီး၊ ျမင္းပ်ံ လုပ္လို႔စီး ဆိုတဲ့ ဆရာမင္းသုဝဏ္ ကဗ်ာနဲ႔ ေဒါက္တာေမာင္ျဖဴးရဲ႕ ဟိုးေဟးေဟး ကဗ်ာတို႔ဟာ ဆိုရင္ျဖင့္ ကေလးတို႔ ကစားတတ္တဲ့ အတုယူ ဟန္ေဆာင္ကစား နည္း (Pretend Play) ကို အေျခခံၿပီးေတာ့ ေရးဖြဲ႕ထားတဲ့ ကဗ်ာမ်ားပါပဲ။

တကယ္ေတာ့ ေပ်ာက္လုခမန္း ျဖစ္ေနၿပီျဖစ္တဲ့ ဒီလို ကဗ်ာေလးေတြကို က်မ တို႔ ထိန္းသိမ္းဖို႔ လိုသလို ကေလးေတြ ကို အိပ္ရာဝင္ ကဗ်ာေလးေတြ အျဖစ္နဲ႔ ဖတ္ျပဖို႔ သိပ္ကိုမွ ေကာင္းတဲ့ ကဗ်ာမ်ားပါပဲ။

ကေလးတို႔ရဲ႕ ဦးေႏွာက္ ကေလးေတြ ဖြံ႔ၿဖိဳး သန္မာလာေစဖို႔ (တနည္းေျပာရရင္) ဉာဏ္ေကာင္းလာေစဖို႔ အတြက္ ကေလးတို႔ရဲ႕ အေစာပိုင္း ကာလအခ်ိန္ (Earky Childhood) ကာလမွာ လံႈ႔ေဆာ္မႈ မ်ားမ်ားလုပ္ဖို႔ လိုတဲ့ ကာလပါ။ ကေလးတို႔ ဦးေႏွာက္ ဖြံ႔ၿဖိဳး ႀကီးထြားလာေစဖို႔ အတြက္ ကေလးမ်ားကို ပံုျပင္စာအုပ္ေလးေတြ ဖတ္ျပဖို႔နဲ႔ ကဗ်ာေလးေတြ ဖတ္ျပဖို႔လိုတယ္လို႔ ကေလး စိတ္ပညာရွင္မ်ားနဲ႔ ဦးေႏွာက္ပိုင္း ဆိုင္ရာ ပညာရွင္မ်ားက ဆိုပါတယ္။

ကေလးတို႔ ဦးေႏွာက္ဖြံ႔ၿဖိဳးဖို႔ အတြက္ လံႈ႔ေဆာ္မႈ မ်ားမ်ား လုပ္ေပးရမယ့္ အခ်ိန္မွာ ကေလးတို႔ရဲ႕ မူႀကိဳ ေက်ာင္းေတြမွာ ကေလးေတြကို ထိုင္ခံုေလးေတြမွာ  ထိုင္ခိုင္းၿပီးေတာ့ ဝလံုးေလးေတြကို စာမ်က္ႏွာ အျပည့္ ေရးခိုင္းတာဟာ တကယ္ေတာ့ မွားယြင္းတဲ့ သင္ၾကားေရး စနစ္ပါ။

ေဒါက္တာ ေမာင္ျဖဴးကေတာ့ သူ႔ရဲ႕ “ႏွစ္ႏွစ္ခြဲ အရြယ္ဖတ္စာမ်ား” ေဆာင္းပါးမွာ “စာေရးသင္ ေသာနည္းျဖင့္ စာဖတ္ သင္ျခင္းမွာ အက်ိဳးရွိသည္ထက္ အက်ိဳးယုတ္ပါသည္။ အက်ိဳးယုတ္သည္ကား စာဖတ္ေႏွးမႈတည္း” လို႔ ေရးထားပါ တယ္။

ကေလး တို႔ကို စာေရးဖို႔ အတြက္ အားထုတ္ေနတာ ထက္စာရင္ ကေလးတို႔ကို စာမ်ားမ်ား ဖတ္ျပတာမ်ိဳး၊ ကဗ်ာေလး ေတြ ဖတ္ေစတာမ်ိဳးက  ကေလးတို႔ စာတတ္ဖို႔ အတြက္ အလြယ္ကူဆံုး နည္းပါပဲလို႔ ေဒါက္တာေမာင္ျဖဴးက ဆိုပါတယ္။

ကဗ်ာေလးေတြ၊ စာေလးေတြကို ဖတ္ျပရင္းနဲ႔ ကေလးတို႔ ကိုယ္တိုင္ စာလံုးေလးေတြကို မွတ္မိၿပီးေတာ့ စာဖတ္တတ္ လာမႈကို ဆရာႀကီးက ယံုသလို၊ သူ႔သမီးျဖစ္သူ သီတာ့ကိုလည္း ေျခာက္ႏွစ္ခြဲ အရြယ္ထိ ေက်ာင္းမထား၊ စာမသင္ဘဲနဲ႔ စာေတြ ကဗ်ာေတြကိုသာ ဖတ္ျပ၊ ဖတ္ခိုင္းခဲ့တယ္လို႔ ဆရာႀကီးရဲ႕ေဆာင္းပါးမ်ားမွာ ဖတ္ခဲ့ရပါတယ္။

က်မ ကိုယ္တိုင္လည္း က်မရဲ႕သားကို မူႀကိဳမွာ ဝလံုး မေရးခိုင္းခဲ့ပါဘူး။ သားကို စာဖတ္ျပ၊ ကဗ်ာေတြ ဖတ္ျပခဲ့တဲ့ နည္းနဲ႔ပဲ စာကိုသင္ၾကားခဲ့တာပါ။ သားဟာ အ အာ အား လို႔ သင္ၿပီးသြားတာနဲ႔ က ႀကီး ဆိုရင္ က ကာ ကား ကို သိပါတယ္။

အဲဒီလိုပဲ ဝဆြဲ သံဆိုရင္ ကႀကီးဝဆြဲ ကြ ဆိုတာကို သူ ထြက္တတ္လာပါတယ္။ စာဖတ္ရင္းနဲ႔ပဲ စာလံုးေလးေတြကို မွတ္မိတာမို႔ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို သူေပါင္း မဖတ္ခ်င္ပါဘူး။ စာမ်ားမ်ားဖတ္ရင္းနဲ႔ပဲ စာလံုးေလးေတြ မွတ္မိလာတာ၊ သိသိလာတာဟာ စာကို ပိုၿပီးေတာ့ သြားေစတယ္လို႔ ဆရာႀကီး ေျပာခဲ့တာ တကယ္ မွန္ကန္တဲ့ နည္းပါလားလို႔ ၾကည္ညိဳစိတ္ ဝင္ခဲ့ရပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ မို႔လို႔ ကေလးတို႔ကို အခ်ိန္ မတန္ခင္မွာ ဝလံုးေလးေတြ၊ ကႀကီးခေခြးေတြ ေရးခိုင္းမယ့္ အစား စာအုပ္ ေလးေတြ ဖတ္ျပ၊ ကဗ်ာေလးေတြ ဖတ္ျပ၊ ရြတ္ျပရင္းနဲ႔ စာဖတ္တတ္ သြားေစတဲ့ နည္းေလးနဲ႔ ကေလးတို႔ကို သင္ၾကားၾကည့္ပါဦးလို႔ က်မ တိုက္တြန္းခ်င္ပါတယ္။

ကေလးတို႔ကို စာအုပ္ေလးေတြ၊ ကဗ်ာေလးေတြ ဖတ္ျပရင္းနဲ႔ပဲ ကေလးတို႔ဟာ စာလံုးေလးေတြကို မွတ္မိၿပီးေတာ့ စာကို သိလာမယ့္ အျပင္ ကေလးတို႔ အတြက္ လိုအပ္တဲ့၊ သိသင့္တဲ့ အရာေလးေတြကို ကဗ်ာေလးေတြ၊ စာအုပ္ေလး ေတြက တဆင့္ သိသြားေစတာမို႔ ကေလးတို႔ကို ကဗ်ာေလးေတြ ရြတ္ခိုင္း၊ စာအုပ္ေလးေတြ ဖတ္ခိုင္းေပး ၾကပါဦး။     ။

ေခတ္ဘုန္းသစ္

မိုဘုိင္းဖုန္းသံုးစြဲမႈႏွင့္ ကေလးတုိ႔၏ ပညာေရး

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ တစ္ေန႔တျခား မိုဘုိင္းဖုန္းမ်ား တြင္က်ယ္သည္ထက္ တြင္က်ယ္၍ လာေနၿပီး ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ား၏ ေနရာအႏွံ႔အျပား၌ ဟန္းဆက္ဆုိင္မ်ားကို ျမင္ေတြ႕လာရသည္။ ယခင္က ေခတ္စားခဲ့ေသာ အင္တာနက္ဆုိင္မ်ား၏ေနရာ၌ ဖုန္းဟန္းဆက္ဆုိင္မ်ား ဝင္ေရာက္ေနရာယူလာသည္ဟုပင္ ဆုိရမည္။ အရြယ္မေရာက္ေသးသည့္ ကေလးမ်ားသည္ပင္လွ်င္ ဖုန္းမ်ား တကိုင္ကိုင္လုပ္ေနသည္ကို ေတြ႕ျမင္ရမည္ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ မိုဘုိင္းဖုန္းသံုးစြဲမႈႏွင့္ ကေလးတုိ႔၏ပညာေရး ဆက္ႏႊယ္ခ်က္ကို ဆန္းစစ္ၾကည့္ရန္ လိုလာသည္။

ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံမ်ား၌ အထူးသျဖင့္ ေက်းလက္ေဒသႏွင့္ ေဝးလံသီေခါင္ေသာေနရာမ်ားတြင္ အရည္အေသြးရွိေသာ ပညာေရးကို ျဖန္႔ခ်ိရန္အတြက္ အေရးပါေသာစိန္ေခၚမႈမ်ား ရွိေနဆဲျဖစ္သည္။ ယင္းစိန္ေခၚမႈမ်ားကို ေျဖရွင္းရန္ ႀကိဳးပမ္းသည့္အခါ အမ်ားက အိုင္တီနည္းပညာအေပၚ ေမွ်ာ္လင့္လာၾကၿပီး မိုဘုိင္းဖုန္းသည္လည္း ပညာေရးအတြက္ အေရးပါလာလိမ့္မည္ဟု ယူဆၾကသည္။ အာရွတုိက္တြင္ ဖိလစ္ပိုင္၊ မြန္ဂိုလီးယား၊ ထုိင္း၊ အိႏိၵယႏွင့္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံတုိ႔တြင္ မိုဘိုင္းဖုန္းအသံုးျပဳသည့္ သင္ၾကားေရးစနစ္မ်ားကို အသံုးျပဳၾကည့္ရာ ပညာေရးဆုိင္ရာရလဒ္မ်ား တုိးတက္လာသည္ဟု ဆုိသည္။

သုိ႔ေသာ္ မိုဘုိင္းဖုန္း တစ္ရက္လွ်င္ ေလးနာရီေက်ာ္သံုးစြဲသည့္ ကေလးမ်ားသည္ တစ္ရက္ မိနစ္ ၃ဝ သာသံုးစြဲရန္ ကန္႔သတ္ခံထားရသည့္ ကေလးမ်ားထက္ ေက်ာင္းသင္ခန္းစာစမ္းသပ္မႈမ်ားတြင္ ရလဒ္သိသိသာသာ ညံ့ဖ်င္းေၾကာင္း ဂ်ပန္အစိုးရ၏ မၾကာေသးမီက ေလ့လာမႈတစ္ရပ္တြင္ ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။ တစ္ရက္လွ်င္ မိုဘိုင္းကိရိယာမ်ားကို ေလးနာရီထက္မနည္းသံုးစြဲသည့္ အသက္ ၁၄ ႏွစ္ႏွင့္ ၁၅ ႏွစ္အရြယ္ ေက်ာင္းသားကိုးဦးတြင္ တစ္ဦးသည္ ေက်ာင္းပညာ၌ ဘာသာစံု ပ်မ္းမွ်အမွတ္ ၁၄ ရာခိုင္ႏႈန္း ကြာဟခဲ့ေၾကာင္း ေလ့လာမႈက ဆိုသည္။ သခ်ၤာတြင္ ၁၈ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ ကြာဟေၾကာင္း ဂ်ပန္ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနက ေလ့လာခဲ့ေသာစစ္တမ္းတြင္ ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။

စစ္တမ္းတြင္ပါဝင္ခဲ့ေသာ အထက္တန္းေက်ာင္းသားမ်ား၏ ထက္ဝက္နီးပါးသည္ တစ္ရက္လွ်င္ တစ္နာရီေက်ာ္ မိုဘိုင္းဖုန္းသံုးစြဲၾကေၾကာင္း ေျဖဆုိခဲ့ၾကသည္။ စစ္တမ္းတြင္ ပါဝင္သည့္ ေက်ာင္းသားမ်ားအနက္ ေလးပံုတစ္ပံုတြင္ မိုဘိုင္းဖုန္းမရွိၾကေပ။ စမတ္ဖုန္းသံုးစြဲမႈသည္ ၁၁ ႏွစ္အရြယ္ေက်ာင္းသားမ်ားတြင္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနေၾကာင္း၊ မူလတန္းေနာက္ဆံုးႏွစ္ေက်ာင္းသားမ်ား၏ ၅၄ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ကိုယ္ပိုင္ဖုန္းရွိၾကေၾကာင္း ယင္းစစ္တမ္းက ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။ ၎တို႔အနက္ ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ေန႔စဥ္ ဖုန္းတစ္နာရီ ထက္မနည္း သံုးစြဲၾကေၾကာင္း ယင္းစစ္တမ္းက ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။ ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနက ေကာက္ယူသည့္ ေက်ာင္းသားမ်ား မိုဘိုင္းဖုန္းသံုးစြဲမႈဆိုင္ရာ စစ္တမ္းကေက်ာင္းသားမ်ားဖုန္းကို စြဲလမ္းမႈေၾကာင့္ သင္ခန္းစာ စာအုပ္မ်ားကို မ်က္ကြယ္ျပဳလာေနသည္ကို စိုးရိမ္မႈ ျမင့္တက္ေစခဲ့သည္။ ေက်ာင္းသားမ်ား မိုဘိုင္းဖုန္းသံုးစြဲမႈအေလ့အထကို ေလ့လာခဲ့ေသာ ကာဇူအိုတာကီအူခ်ီက မိုဘိုင္းဖုန္းသံုးစြဲမႈကို စြဲလမ္းေသာေက်ာင္းသားမ်ားသည္ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ စြမ္းရည္တြင္ ယံုၾကည္မႈမရွိေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ၿပီး ဖုန္းသံုးစြဲမႈကို ကန္႔သတ္ရန္ မိဘမ်ားအား တိုက္တြန္းခဲ့သည္။

ဂ်ပန္သည္ ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီးႏိုင္ငံျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ကေလးမ်ား၏ မိုဘုိင္းဖုန္းသံုးစြဲမႈႏွင့္ ပညာေရးဆက္ႏႊယ္မႈမွာ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္ ကြာျခားႏုိင္သည္ဟု ယူဆႏိုင္ေသာ္လည္း အက်ဳိးရွိေသာကိစၥမ်ားအတြက္သံုးစြဲျခင္းႏွင့္ အက်ဳိးမရွိ႐ံုမက အက်ဳိးပါယုတ္ေစေသာကိစၥမ်ားအတြက္ သံုးစြဲျခင္းတုိ႔အၾကား ခ်င့္ခ်ိန္စဥ္းစားရန္လိုသည္။ ၎အျပင္ အထုိက္အေလ်ာက္သံုးစြဲျခင္းႏွင့္ အလြန္အကြ်ံ စြဲလမ္းစြာ သံုးစြဲျခင္းတို႔အၾကားလည္း မ်ားစြာကြာျခားသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ မိဘမ်ားအေနျဖင့္ စဥ္းစားခ်င့္ခ်ိန္မႈ အားနည္းေသးေသာ ကေလးမ်ား၏ မိုဘုိင္းဖုန္းသံုးစြဲမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ ထိန္းညိွေပးရန္လိုအပ္မည္ ျဖစ္ပါသည္။

The Daily Eleven Newspaper

ကေလး လုပ္သားေတြကို စာသင္ခန္း ျပန္ပို႔ပါ

တယ္လီေနာကုမၸဏီက ႏုိင္ငံတြင္း ကြန္ရက္တည္ေဆာက္မႈ လုပ္ငန္းခြင္ ၃ ခုမွာ ကေလး လုပ္အားအသံုးျပဳတာ ေတြ႔ခဲ့ရတယ္လို႔ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိလာခဲ့ပါတယ္။ တယ္လီေနာကုမၸဏီက တာဝါတိုင္ေတြ စိုက္ရာမွာ သူနဲ႔ တြဲဖက္လုပ္တဲ့ ျမန္မာကုမၸဏီေတြအေနနဲ႔ အသက္ ၁၅ ႏွစ္ ေအာက္ ကေလးေတြကို အလုပ္မခုိင္းေစဖုိ႔ ေမတၱာရပ္ခံ ထားေပမယ့္ အခု လုိ ကေလးလုပ္သားအသံုးျပဳမႈ ရွိတာကို ေတြ႔ခဲ့ရတာလုိ႔ ဆုိတယ္။ အဲဒီသတင္းဖတ္မိေတာ့ ျမန္မာျပည္အလည္ေရာက္ခဲ့တုန္းက ေတြ႕ျမင္မိတဲ့ ကေလးအလုပ္သမားေတြကို ျပန္သတိရမိတယ္။

အမိေျမနဲ႔ ၂၅ နွစ္တာေ၀းကြာေနရသူ ေက်ာင္းသားေဟာင္းအေတာ္မ်ားမ်ား ရန္ကုန္ျမိဳ႕ဆီျပန္ေရာက္တဲ့အခါ ပထမဆုံးသြားတဲ့ေနရာက ေရႊတိဂံုေစတီျဖစ္ျပီး ဒုတိယ ေနရာကေတာ့ အင္းယားကန္ေစာင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ အင္းယားကန္ေစာင္းက စားေသာက္ဆုိင္တန္းမွာ ကေလးစားပဲြထုိးေတြ ေတြ႕ရေတာ့ ျပည္ပမွာ လူ႕အခြင့္အေရးနဲ႕ ၾကီးျပင္းခဲ့ရသူေတြအတြက္ အၾကီးအက်ယ္ အံ့အားသင့္ ေၾကကြဲတုန္လႈပ္မိတယ္။ အေတာ္မ်ားမ်ားဟာ အသက္ ၁၈ နွစ္မျပည့္ေသးတဲ့ လူငယ္ေတြပါ။ ”အသက္ ဘယ္ေလာက္ရွိျပီလဲ၊ ေက်ာင္းမေနၾကဘူးလား” ဆုိျပီး ေမးၾကည့္ေတာ့ သူတုိ႔က သိပ္ေျဖခ်င္ပုံမရပါ။

တရက္မွာေတာ့ တာေမြအ၀ုိင္းအနီးက နာမည္ၾကီးလက္ဖက္ရည္ဆုိင္မွာ သြားထုိင္ရင္းနဲ႔ စားပဲြထုိး လူငယ္ေတြနဲ႔ စကားေျပာျဖစ္ပါတယ္။ အသက္ ၁၈ နွစ္မျပည့္ေသးတဲ့ လူငယ္စားပဲြထုိးခ်ည္း ၁၀ ေယာက္ေလာက္ ရွိမယ္ ထင္ပါတယ္။ သူတုိ႔ဟာ အညာေဒသကျဖစ္ျပီး ဒီဆုိင္မွာ အလုပ္ရဖုိ႔အေရး အေတာ္ၾကိဳးစားခဲ့ရတယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။ ေက်ာင္းမေနၾကဘူးလားဆုိျပီးေမးေတာ့ မူလတန္းေတာ့ ေအာင္ျပီးျပီ၊ အလယ္တန္းေတာ့ တ၀က္တပ်က္နဲ႔ ထြက္လာရတယ္လုိ႔ တဦးကေျပာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလူငယ္ေလးရဲ့ သခ်ာၤစြမ္းရည္ကေတာ့ လက္ဖ်ားခါေလာက္ ပါတယ္။

ဘာေၾကာင့္လဲဆုိရင္ ရန္ကုန္က လဖက္ရည္ဆုိင္နဲ႔ စားေသာက္ဆုိင္အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ စားပဲြနံပတ္ ေတြ၊ bill နံပတ္ေတြ၊ bill ေတြေရးေလ့မရွိပါ။ လက္ဖက္ရည္တခြက္က ဘယ္ေလာက္၊ မုန္႔တခုက ဘယ္မွ်၊ ၾကက္သားဟင္း တခြက္က ဘယ္ပုံ၊ ေဆးလိပ္တဗူးက ဘယ္ေရြ ႔ စသျဖင့္ တခါတည္း စားပဲြ ထုိးပါးစပ္ကေန တန္းေျပာျပိး ေပါင္းသြားလုိက္တာမ်ား ဂဏန္းေပါင္းစက္ရွိမွ အလုပ္လုပ္တတ္တဲ့ အ ေနာက္တုိင္းသားေတြ အေလးျပဳေလာက္ ပါတယ္။

ဒါက ရန္ကုန္မွာေတြ႔ရတဲ့ ေက်ာင္းဆက္တက္ခြင့္မရတဲ့ ၁၈ နွစ္ေအာက္ လူငယ္အလုပ္သမားေလး ေတြရဲ့ အေျခေနပါ။ ပုဂံနဲ႔ အင္းေလးဖက္မွာေတြ႔ရတဲ့ လူငယ္အလုပ္သမားေတြက်ေတာ့ ရန္ကုန္နဲ႔ မတူ ျပန္ဘူး။ ဘာျဖစ္ျဖစ္ ရန္ကုန္က စားေသာက္ဆုိင္ေတြမွာ စားပဲြထုိးလုပ္တာဟာ တရား၀င္လုပ္သား တပုိင္းျဖစ္တဲ့အတြက္ သူတုိ႔မွာ လစာရပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ဒီ ပုဂံက ေရႊစည္းခုံေစတီ ေဘးမွာေတြ႔ရတဲ့ အေပ်ာ္တန္းဧည့္လမ္းညႊန္ ကေလးငယ္ေတြက ေတာ့ လစာ ရွိပုံမရ။ တရား၀င္ လမ္းညႊန္ေတြျဖစ္လာေအာင္လဲ ဘယ္သူကမွ ေျမေတာင္ေျမာက္ေပး မဲ့ ပုံမရွိပါ။ ထူးျခားတာ ကေတာ့ ရန္ကုန္စားေသာက္ဆုိင္တန္းက ကေလးစားပဲြထုိးေတြ သခ်ာၤတြက္ ကြ်မ္းသလုိ ပုဂံကဧည့္လမ္းညႊန္ ကေလးေတြကလည္း အဂၤလိပ္စကားေျပာ ကြၽမ္းပါတယ္။ ဘုရားရာဇ၀င္ တခုလုံးကို အာဂုံေဆာင္ထားနုိင္တာပါ။ တခ်ဳိ႔ကေလးေတြဆုိရင္ အဂၤလိပ္လုိအျပင္ ျပင္သစ္၊ ဂ်ပန္၊ ထုိင္းဘာသာေတြေတာင္ အေတာ္အတန္ ေျပာတတ္ ေနတာကုိေတြ႔မိေတာ့ မခ်ီးက်ဳးပဲ မေနနုိင္ပါ။

ခက္တာက ဒီကေလးေတြ ဒီေလာက္ေတာ္ေနေပမယ့္ သူတို႔ကုိ ဘယ္သူကမွ အသိမွတ္ျပဳထားတာ မရွိ။ ဧည့္သည္တဦးအတြက္ လမ္းညႊန္မႈေပးရင္ ဘယ္ေလာက္ေပးရမယ္ဆုိတဲ့ အခေၾကးေငြ သတ္မွတ္ခ်က္လည္း မရွိပါ။ ေစတနာရွိသေလာက္သာ ေပးထားခဲ့ေပေတာ့။ ”နွစ္ေထာင္ေလာက္ေတာ့ ေပးပါ ဦးရယ္။ ဒီက ရတဲ့ေငြနဲ႔ မိဘနွစ္ပါးကိုလုပ္ေကြ်းေနရတာပါ” လုိ႔ဆုိေတာ့ က်ေနာ့္စိတ္ထဲ အေတာ္မေကာင္း ျဖစ္သြားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူ႕လုိေတာင္းေနသူေတြက တဒါဇင္မကရွိတယ္။

ပုဂံျပိးရင္ ကမၻာလွည့္ခရီးသည္ ဒုတိယ အမ်ားဆုံးသြားတဲ့ေနရာလုိ႔ နာမည္ၾကီးေနတဲ့ အင္းေလးကန္ဖက္ ေရာက္ေတာ့လည္း အေျခေနက ေနာက္တမ်ဳိး။ ဒီကေလးေတြက ပုဂံဖက္မွာလုိ ဧည့္လမ္းညႊန္မလုပ္ပဲ ပန္း ေရာင္းၾကပါတယ္။ ေဖာင္ေတာ္ဦးေစတီေဘးမွာ ေတြ႔ရတဲ့ ကေလးေတြဆီက ထူးထူးျခားျခား ပညာေရးနဲ႔ဆုိင္တဲ့ ေတာင္းဆုိသံတခုကုိၾကားရေတာ့ အေတာ္အံၾသသြားပါတယ္။

”ဦးေလး၊ ဦးေလးက ပန္းမ၀ယ္ရင္လည္း သမီးေက်ာင္းစာအုပ္ဖုိးအတြက္ တေထာင္ေလာက္ ေပးခဲ့ေလ” လုိ႔ ပန္းသည္ကေလးမတဦးက ေျပာပါတယ္။ ဧည့္သည္က ၀ယ္ခ်င္မွန္းမသိ၊ မ၀ယ္ခ်င္မွန္းမသိ လမ္းပိတ္ျပီး နင္းကန္ေရာင္းေနလို႔ စိတ္ညစ္ျပီး ထြက္ေျပးလာတဲ့ က်ေနာ္ ေတြေ၀သြားပါတယ္။ လွဴလုိက္ရင္ ေကာင္းမလားေပါ့။ ဒါေပမယ့္ စိတ္ထဲမွာေတာ့ ဒါေတြဟာ အစိုးရက ေျဖရွင္းေပးရမယ့္ ကိစၥပဲ။ ၂ ေထာင္ေပးလုိက္ရံုနဲ႔ ေျပလည္သြားမယ့္ကိစၥမွ မဟုတ္ပဲ။ ျပီးေတာ့ သူ႔ကုိ နွစ္ေထာင္ေပးရင္ က်န္တဲ့လူေတြလည္း နွစ္ေထာင္စီ က်ေနာ္ ထပ္ေပးသင့္သလား။

အဲဒီလုိ ရန္ကုန္စားေသာက္ဆုိင္တန္းကေန ပုဂံ-အင္းေလး ဘုရားေစာင္းတန္းက ပန္းသည္ ေလးေတြအထိ ပုံစံအမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ဘ၀ကုိ ရုန္းကန္ေနရရွာတဲ့ အသက္ ၁၈ နွစ္မျပည့္ေသးပဲ လုပ္ငန္းခြင္ထဲ ၀င္ေနရသူေတြ ဘယ္ေလာက္မ်ားမ်ားရွိေနေလမလဲ။ ဘယ္သူကမွ စာရင္းဇယားလုပ္မထားေတာ့ အတိအက် မသိနုိင္ပါ။ ဒါေပမယ့္ တနုိင္ငံလုံးရွိ လဖက္ရည္ဆုိင္ေတြ၊ ေစတီပုထိိုးေတြ၊ မီးရထားဘူတာရံု ေတြ၊ အေ၀းေျပးကားဂိတ္ေတြမွာ အလုပ္လုပ္ေနရတဲ့ ကေလးေတြကုိ ေပါင္းလုိက္ရင္ အေရအတြက္ သိန္းခ်ီရွိမယ္လို႔ ခန္႕မွန္းနုိင္ပါတယ္။

သူတုိ႔အတြက္ ဘာလုပ္ေပးႏိုင္သလဲ။ ဘယ္လုိလုပ္ေပးႏိုင္သလဲ။ အင္း… ဒီ ေမးခြန္းကို ေမးရတာကလဲ ခပ္လန္႔လန္႔။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိရင္ ”ဒီကေလးေတြ ဒီလုိပဲ တသက္လုံးေန လာတာ အဆန္းလုပ္လို႔၊ မင္းက နုိင္ငံျခားကေနျပန္လာမွ ကိန္းၾကီးခန္းၾကီးနဲ႔ ေလွ်ာက္ေျပာေနတယ္” ဆုိျပီး အေျပာခံရေလ့ရွိလို႔ျဖစ္ပါတယ္။

သတိမမူ ဂူ မျမင္ဆုိတဲ့အတုိင္း အမွားအယြင္းၾကားမွာ ေန႕စဥ္ေနထုိင္ရွင္သန္ေနသူေတြအဖို႔ ဒီဟာကုိ အမွားအယြင္းတခုအျဖစ္ ျမင္ခ်င္မွျမင္မိပါလိမ့္မယ္။ ဒါဟာ သူေမြးလာကတည္းက ေန႔စဥ္ျမင္ေနရတဲ့ ျမင္ကြင္းျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒါကို အမွားအယြင္းတခု၊ အားနည္းခ်က္တခု၊ ျပဳျပင္ဖုိ႔ လုိေနတဲ့အခ်က္တခုအ ျဖစ္ ျမင္မိဖုိ႔မလြယ္ပါ။ ဒါေပမယ့္ ကေလးသူငယ္ အခြင့္အေရးေတြကို အေလးထားတဲ့ႏိုင္ငံက လာတဲ့သူေတြက ေတာ့ ဒါဟာ စနစ္တခုရဲ့ မွားယြင္းခ်က္၊ အားနည္းခ်က္အျဖစ္ ခ်က္ခ်င္းျမင္ေလ့ရွိပါတယ္။

ဒီလုိေက်ာင္းေနခြင့္မရတဲ့ ကေလးငယ္ေတြအတြက္ ရန္ကုန္ NGO တခုက ေရႊ႔ေျပာင္းေက်ာင္းတခုကို ထူ ေထာင္ျပီး ကေလးစားပြဲထုိးေတြကို သူတုိ႔ဆုိင္ေတြအထိသြားျပီး စာသင္ေပးတယ္လုိ႔ သတင္းၾကားရပါတယ္။ ဒါဟာ ေကာင္းမြန္တဲ့အစီစဥ္ျဖစ္ေပမယ့္ အျမစ္ျပတ္ ကုထုံး မဟုတ္ပါ။

ဒါျဖင့္ အျမစ္ျပတ္ကုထုံးက ဘာလဲ။ အစိုးရဖက္ကေန ကေလးလုပ္သားမခုိင္းဘူးဆုိတဲ့ နုိင္ငံတကာ စာခ်ဳပ္စာတန္း ေတြကိုလက္မွတ္ထုိးျပီး ဒီကေလးေတြ ေက်ာင္းေနနုိင္ေအာင္ အမ်ဳိးသားစီမံကိန္းခ်ကာ လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔လုိေနပါတယ္။ ျပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၃ ခုနွစ္ေနွာင္းပုိင္းက ထြက္ေပၚလာတဲ့သတင္းေတြ အရဆုိ ရင္ေတာ့ ILO  ျပ႒ာန္းခ်က္ ၁၈၂ ကုိ ျမန္မာအစိုးရဖက္က လက္မွတ္ထုိးလုိက္ေပမယ့္ အနည္းဆံုး အသက္သတ္မွတ္ခ်က္ဆုိင္ရာ ILO ျပ႒ာန္းခ်က္ ၁၃၈ ကိုေတာ့ လက္မွတ္ေရးထုိးထားျခင္းမရွိေသးပါဘူး။

အဲဒီလို လက္မွတ္ေရးထုိးထားတယ္ဆုိတာကုိ အလုပ္ရွင္ေတြ၊ ကေလးေတြနဲ႔ ကေလးမိဘေတြ သိရွိၾကပါရဲ့လား။

လြန္ခဲ့တဲ့ ၁၀ နွစ္ေက်ာ္က ၾကံဳဖူးတဲ့ ထုိင္းနုိင္ငံ မဟာခ်ဳိင္ေဒသက ျမန္မာကေလးလုပ္သားေတြ ကယ္တင္ေရးစီမံကိန္းတခုကို သြားသတိရမိပါတယ္။ အသက္ မျပည့္ေသးတဲ့ ကေလးေတြကို မဟာခ်ဳိင္ ပုဇြန္စက္ရံုမွာခုိင္းေစေနတယ္ဆုိျပီး သတင္းရတဲ့အတြက္ NGO တခုနဲ႔အတူ က်ေနာ္ သတင္းယူဖုိ႔ လုိက္သြား ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ကိုျမင္ေတာ့ ထုိင္းအလုပ္ရွင္က မၾကိဳက္ပါ။ အလုပ္ရံုထဲ ၀င္ၾကည့္လုိ႔ရတယ္။ ဓာတ္ပုံရုိက္ခြင့္၊ ေမးျမန္းခြင့္ေတာ့ မေပးနုိင္ဘူးလုိ႔ေျပာပါတယ္။ ၀င္ၾကည့္ေတာ့ အသက္ ၁၄-၁၅ ၀န္းက်င္ လူ ငယ္ေတြအမ်ားၾကီး။

အဲဒါေတြကုိ က်ေနာ္တုိ႔က သတင္းျပန္လုပ္ေတာ့ အလုပ္ရွင္ဖက္က စိတ္ဆုိးတဲ့အျပင္ အလုပ္သမားေတြကပါ စိတ္ဆုိးတာခံရေတာ့ က်ေနာ္ အေတာ္အံ့ၾသသြားပါတယ္။ ”ဒီကေလးေတြက ဒီမွာအလုပ္ မလုပ္ရင္ ဘယ္မွာ သြားလုပ္ရမလဲ။ ခင္ဗ်ားတုိ႔ ထမင္းေကြ်းထားမွာလား” လုိ႔ ကေလးမိဘ အလုပ္သမားေတြက ျပန္ေျပာပါတယ္။

ဆုိလုိတာကေတာ့ ဥေပဒအတုိင္း သြားလုပ္ရံုနဲ႔မျပီး။ ဒီကေလးေတြကို အလုပ္ခြင္ထဲကေန ျပန္ထုတ္ခ်င္တယ္ဆုိရင္ သူတုိ႔ကုိ ေက်ာင္းထားေပးနုိင္ဖုိ႔ွ၊ အနည္းဆုံးအားျဖင့္ သူတုိ႔ရဲ့ စား၀တ္ေနေရးကုိ တာ၀န္ယူနုိင္ဖုိ႔ လုိပါတယ္။ ဘာမွ တာ၀န္မယူနုိင္ပဲနဲ႔ ”မင္းအသက္မျပည့္ေသးလုိ႔ အလုပ္ခြင္ထဲ မ၀င္ပါနဲ႔” ဆုိျပီး ဥပေဒတခုတည္းနဲ႔ သြားတားရင္ ထမင္းမငတ္ေအာင္ ရွာစားေနသူရဲ့ ထမင္းလုတ္ကို ပုတ္ခ်တာနဲ႕ တူပါမယ္။  ဒီအတြက္ အစိုးရမွာ ဘယ္လုိ စီမံကိန္းရွိသလဲ။ NGO ေတြနဲ႕ မလံုေလာက္ပါ။

အင္းယားကန္ေဘး စားေသာက္ဆုိင္က စားပဲြထုိးကေလးေတြ၊ ပုဂံေရႊစည္းခုံေစတီနဲ႔ အင္းေလး ေဖါင္ ေတာ္ဦး ေစတီက ကေလးဧည့္လမ္းညႊန္ေတြ၊ ကေလးပန္းသည္ေလးေတြ ေက်ာင္းစာသင္ခန္းထဲ ျပန္ေရာက္နုိင္ဖို႕အတြက္ က်ေနာ္တုိ႔ ၀ုိင္းအေျဖရွာဖို႔ ေျဖရွင္းဖို႕ အျမန္လုိေနျပီျဖစ္ပါတယ္။

ထက္ေအာင္ေက်ာ္ (ဧရာ၀တီ Blog)

လူငယ္ႏွင့္ စိတ္ေခၚမႈမ်ား

ကမၻာေပၚရွိ လူငယ္မ်ား၏ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ တစ္နည္းနည္းေသာ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ားကို ရင္ဆိုင္ေနရသည္ ဟု ကုလသမဂၢအဖြဲ႕ က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ လူငယ္တို႔၏ စိတ္က်န္းမာေရးအေျခအေနႏွင့္ လူ မႈပတ္၀န္းက်င္တြင္ ပါ၀င္မႈဆိုသည့္ ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ဆိုထားသည္။

“စိတ္က်န္းမာေရးလို႔ ေျပာလိုက္ ရင္ စိတ္မမွန္တဲ့သူေတြပဲလား စိတ္ ေရာဂါေ၀ဒနာ ခံစားေနရတဲ့သူေတြ ပဲလားေပါ့။ အဲ့လိုေတာ့ မဟုတ္ပါ ဘူး။ ဒီထက္ပိုၿပီး က်ယ္ျပန္႔ပါတယ္။ စိတ္အားငယ္တာ၊ စိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾက မႈေတြျဖစ္ၾကတာ။ စိတ္ဓာတ္က်ဆင္း တာ၊ စိတ္မခိုင္လံုတာမ်ဳိးေတြ အကုန္ လံုးပါပါတယ္”ဟု ျမန္မာႏိုင္ငံ ဆရာ ၀န္အသင္း(ဗဟို) ဥကၠ႒ ပါေမာကၡ ဦးရဲျမင့္ကဆိုသည္။

ေယဘုယ်အားျဖင့္ လူငယ္ဆို သည္မွာ အသက္ဆယ့္ငါးႏွစ္ႏွင့္ ႏွစ္ ဆယ့္ေလးႏွစ္ အသက္အရြယ္ ရွိသူ မ်ားကို ဆိုလိုသည္ဟု ၎င္းကဆိုသည္။ တစ္ကမၻာလံုး လူဦးေရျဖင့္ၾကည့္မည္ ဆိုပါက ကမၻာ့လူငယ္ဦးေရမွာ ၇ ဘီလီယံ ရွိေနၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံအေနျဖင့္ လူဦးေရ၏ ၁၈ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔ရွိသည္ ဟုဦးရဲျမင့္ကဆိုသည္။ ကမၻာ႔ကုလ သမဂၢအဖြဲ႕ႀကီး၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ကမၻာလူဦးေရ၏ ငါးပံုတစ္ပံုသည္ လူငယ္ထုျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

“ဒီအရြယ္ဟာ ခႏၶာကိုယ္ပိုင္းအ ရေရာ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာအရပါ ေျပာင္းလဲတဲ့ အခ်ိန္ျဖစ္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ ဒီအခ်ိန္မွာ စိတ္ခံစားမႈ႐ႈေထာင့္၊ မိမိ ကိုယ္ကို ဂ႐ုစိုက္မႈ႐ႈေထာင့္၊ ႐ုပ္ပိုင္း ဆိုင္ရာ ေျပာင္းလဲမႈ႐ႈေထာင့္ဆို ၿပီး ပတ္၀န္းက်င္ အလိုက္ ေျပာင္းလဲ တာရွိသလို ကိုယ့္ရဲ႕မ်ဳိးဆက္အလိုက္ ပံုစံေျပာင္းလဲတာလည္းရွိပါတယ္။ လူငယ္ေတြ စိတ္ပိုင္း ဆိုင္ရာ ျပႆနာ ေတြ ရင္ဆိုင္ရတာဟာ ေကာင္းတဲ့ ဟာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ လြဲ ေရွာင္လို႔ မရတဲ့အရာလည္း မဟုတ္ပါဘူး”ဟု ကမၻာ႔လူဦးေရ ရန္ပံုေငြအဖြဲ႕ ဌာန ကိုယ္စားလွယ္ မစၥ ဂ်န္နက္ဂ်က္ခ္ ဆန္က ကမၻာ႔လူငယ္ေန႔ အခမ္းအနား တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

လူငယ္မ်ားအေနျဖင့္ ေျပာင္းလႊဲ မႈမ်ားစြာ ႀကံဳေတြ႕ေနရခ်ိန္တြင္ ေလ့ လာသင္ယူမႈ လုပ္ငန္းေဆာင္တာ ေတြ လုပ္ေဆာင္ေနရသကဲ့သို႔ အ ျခားတစ္ဖက္တြင္လည္း ေျပာင္းလဲမႈ မ်ားႏွင့္အတူ လိုက္ပါေဆာင္ရြက္ႏိုင္ရန္ အဆင္သင့္မျဖစ္ေသးဘဲ အခက္ အခဲေတြရွိႏိုင္သည္ ဟု သူမကဆိုသည္။

“အရြယ္ေရာက္စအခ်ိန္ဆိုတာ အကန္႔အသတ္နယ္နိမိတ္ေတြကို စၿပီးေတာ့ စမ္းသပ္တဲ့ အရြယ္လို႔ ေျပာ လို႔ရတယ္။ ၿပီးလြတ္လပ္မႈကို ပိုၿပီး ေတာ့ စမ္းသပ္ခ်င္တဲ့ အရြယ္ လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ျဖစ္ေပၚလာမယ့္ ဆိုးက်ဳိးဆိုးျပစ္ ဆိုတဲ့ ဟာကို လွမ္းမၾကည့္ဘဲနဲ႔ စိန္ေခၚမႈေတြ ကို ရင္ဆိုင္ေတြ႕ ဖို႔ ႀကိဳးစားတဲ့အရြယ္လည္းျဖစ္ပါတယ္။ အနာဂတ္အတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ ခ်က္ေတြ အရမ္းကိုျမင့္မားတတ္တဲ့ အရြယ္လည္းျဖစ္ပါတယ္။ အကုန္လံုး ကို ျပန္ခ်ဳံ႕ၿပီးေျပာမယ္ဆိုရင္ ဒီအရြယ္ ဟာ လုပ္ႏိုင္တာထက္ မလုပ္ႏိုင္တာ ပိုမ်ားတဲ့အရြယ္လို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္”ဟု မစၥဂ်န္နက္ဂ်က္ခ္ဆန္ ကဆိုသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူငယ္ျဖစ္ရျခင္းသည္ အျခားႏိုင္ငံတြင္ လူငယ္တစ္ ေယာက္ျဖစ္ရျခင္းထက္ စိန္ေခၚမႈ မ်ားသည္ဟု ထင္ျမင္ေၾကာင္း ရန္ ကုန္လူငယ္ကြန္ရက္ လူငယ္ကိုယ္ စားလွယ္၊ မသဥၥာရႊန္းလဲ့ရည္က ဆို သည္။ လူငယ္မ်ား ရင္ဆိုင္ေနရသည့္ ျပႆနာမ်ားတြင္ အလုပ္လက္မဲ့ ျပႆနာမွာလည္း အေရးပါသည့္ အေၾကာင္းအရာတစ္ခုဟု ျမန္မာလူ ငယ္မ်ားက ဆိုသည္။ လူငယ္ထုၾကား အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္း ရွားပါးမႈ ဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ားအပါအ၀င္ တိုင္း ရင္းသားေဒသမ်ားႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈနည္း ပါးသည့္ေဒသမ်ားမွ လူငယ္မ်ားကို အသိပညာေပးေရးဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္ မ်ား လႊတ္ေတာ္တြင္ တင္ျပေဆြးေႏြး ႏိုင္ရန္အတြက္လည္း လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ေတြထံ ျမန္မာႏိုင္ငံ လူငယ္မ်ား အစည္းအ႐ုံးက တာ၀န္ ရွိသူေတြက ေနျပည္ေတာ္မွာ သြား ေရာက္ေတြ႕ဆံုမႈမ်ားရွိခဲ့သည္။
လူငယ္မ်ား အလုပ္အကိုင္ရွား ပါးမႈသည္ ျမန္မာတစ္ႏိုင္ငံတည္း တြင္သာမကဘဲ ႏိုင္ငံတကာတြင္လည္း ရင္ဆိုင္ေန ရသည့္ ျပႆနာတစ္ခု ျဖစ္သည္ဟုပညာရွင္မ်ားကဆိုသည္။

အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အလုပ္ သမားအဖြဲ႕၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ယ ခုႏွစ္အတြင္း အသက္ ၁၅ ႏွစ္မွ ၂၄ ႏွစ္ၾကား လူငယ္လူရြယ္ ၇၅ သန္း ခန္႔မွာ အလုပ္လက္မဲ့ျဖစ္ေနၾကၿပီး ၎င္းအေရအတြက္မွာ ကမၻာ႔လူဦးေရ၏ ၁၂ .၇ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔ရွိေနေၾကာင္း သိရသည္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အတြင္း လူ ငယ္လူရြယ္အလုပ္လက္မဲ့ျဖစ္မႈႏႈန္း မွာ ကမၻာ႔ လူဦးေရ၏ ၁၂ .၆ ရာခိုင္ ႏႈန္းရွိၿပီး တစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏွစ္ အ လုပ္လက္မဲ့ႏႈန္း ျမင့္မားလာျခင္းအ ေပၚ သတိထား ကိုင္တြယ္ၾကရန္ ILO က သတိေပးထားသည္။ ကမၻာ႔ေငြ ေၾကးအခက္အခဲျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္၌ လူငယ္ လူရြယ္ ၇၅ .၄ သန္း ခန္႔ အလုပ္လက္မဲ့ျဖစ္ခဲ့ရၿပီး ယခု လက္ရွိကိန္းဂဏန္းမ်ားအရဆို လွ်င္ ၂၀၁၆ အေရာက္တြင္ အလုပ္ လက္မဲ့ႏႈန္း မ်ားျပားလြန္းေနႏိုင္ၿပီး ကမၻာ႔ စီးပြားေရးအက်ပ္အတည္းမ်ား ေပၚေပါက္လာႏိုင္သည္ဟု ပညာရွင္ မ်ားက သံုးသပ္ထားသည္။

လူငယ္မ်ားတြင္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ျပႆနာကို အသက္ ၁၄ ႏွစ္မတိုင္ ခင္ ျဖစ္ပြားမႈမွာ တစ္၀က္နီးပါးခန္႔ရွိ ၿပီး ၇၅ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔မွာ အသက္ ၂၄ ႏွစ္မတိုင္ခင္တြင္ ျဖစ္တတ္သည္ ဟုလည္း ရန္ကုန္တကၠသိုလ္၊ စိတ္ ပညာဌာန၊ ပါေမာကၡဌာနမွဴး ေဒၚနီ လာၾကဴက ဆိုသည္။ “ကိန္းဂဏန္း ေတြကိုၾကည့္ရင္ ကမၻာေပၚမွာ တစ္ ႏွစ္ကို ၇၁,၀၀၀ေလာက္က ကိုယ့္ ကိုယ္ကိုယ္ သတ္ေသၾကတယ္။အဲဒီ့ ထက္အဆေလးဆယ္ေလာက္က ကိုယ့္ ကိုယ္ကုယ္ သတ္ေသဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ တယ္”ဟု ရန္ကုန္တကၠသိုလ္၊ စိတ္ ပညာဌာန၊ ပါေမာကၡဌာနမွဴး ေဒၚနီ လာၾကဴက ဆိုသည္။
လူငယ္မ်ား၏ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ား ခံစားရမႈတြင္ ကေလး ဘ၀တြင္ အႏိုင္က်င့္ခံရျခင္းသည္ လည္း အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုအျဖစ္ ပါ၀င္သည္ဟု ဆိုသည္။ ထိုသို႔ အ ႏိုင္က်င့္ရာတြင္ မိဘကလည္း ျဖစ္ ႏိုင္သကဲ့သို႔ ပတ္၀န္းက်င္မွာလည္း ျဖစ္ႏိုင္သည္ဟု သူမကေျပာသည္။ ပဋိပကၡမ်ားရွိေနသည့္ ေနရာမ်ား တြင္ေနသည့္ ကေလးမ်ားသည္လည္း စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာခံစားရဖို႔ ပိုမ်ားသည္ ဟုဆိုသည္။ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခံစား မႈျဖစ္ၿပီဆိုပါက ေနာက္ဆက္တြဲျပႆ နာေတြက အမ်ားႀကီးလိုက္တတ္ၿပီး ႀကီးျပင္းလာပါကလည္း ပံုစံအမ်ဳိးမ်ဳိး ေသာ မသန္စြမ္းမႈရွိသည့္ ကေလး မ်ား ျဖစ္သြားတတ္ၾကသည္ဟု သူမ ကဆိုသည္။

“လူငယ္လို႔ျဖစ္လာရင္ကိုယ္လုပ္ ခ်င္တဲ့ဟာ ကိုယ္ပိုင္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ရွိ ရမယ္ေပါ့ေနာ္။ မိဘေတြဘက္ကက် ေတာ့လည္း ကၽြန္မတို႔က မရင့္က်က္ ေသးဘူး။ သူတို႔ရဲ႕ ထိန္းခ်ဳပ္မႈေအာက္ မွာပဲ ရွိေနသင့္တယ္။ ကိုယ္တိုင္ဆံုး ျဖတ္ခ်က္ခ်ဖို႔ဆိုတာ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးေပါ့ ေနာ္။ ကိုးတန္းဆယ္တန္းမွာ ဘာ သာရပ္ေရြးတာက အစေပါ့ေနာ္။ ဆယ္တန္းေအာင္ၿပီးတဲ့အခါမွာလည္း ကၽြန္မတို႔ ဘ၀အတြက္ အေရးႀကီးတဲ့ ဆံုးျဖတ္တဲ့ေနရာမွာ ကိုယ္ပိုင္ဆံုးျဖတ္ ခ်က္မရဘဲနဲ႔ ျပႆနာေတြ ရင္ဆိုင္ ရတာေတြလည္း ရွိပါတယ္”ဟု လူ ငယ္ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈအစီအစဥ္၊ လူငယ္ကိုယ္စားလွယ္ ေဒါက္တာျမတ္စႏၵီမင္းက ဆိုသည္။

စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ား တြင္ မူးယစ္ေဆး၀ါးသံုးစြဲျခင္း၊ လိင္ ပိုင္းဆိုင္ရာ ႏိုးႂကမႈျဖစ္လာျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ စိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾကမႈ မ်ားလည္း ရွိေနသည္ဟု ပါေမာကၡ ဦးရဲျမင့္ကဆိုသည္။ လူငယ္မ်ား ငယ္ ငယ္ရြယ္ရြယ္ျဖင့္ အိမ္ေထာင္က်ျခင္း၊ ကာလသားေရာဂါ၊ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီေရာ ဂါ ကူးစက္ခံရျခင္းမ်ား အပါအ၀င္၊ စာေမးပြဲႏွင့္ပတ္သက္သည့္ ဖိအား မ်ားသည္လည္း ပါ၀င္သည္ဟု ၎င္း ကဆိုသည္။
အၾကမ္းဖက္မႈပါသည့္ ဂိမ္းမ်ား၊ ဗြီဒီယိုမ်ားသည္လည္း လူငယ္မ်ား ေပၚတြင္ လႊမ္းမိုးမႈရွိသည္ဟုလည္း ပညာရွင္မ်ားက ဆိုသည္။ အဆိုပါ ဂိမ္းမ်ား ဗြီဒီယိုမ်ားကို ထိေတြ႕ေန သည့္ ကေလးငယ္မ်ားႏွင့္ ေယာ က္်ားေလးမ်ားတြင္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ျပႆနာျဖစ္ပြားမႈမ်ားသည္ဟု ေဒါက္ တာေဒၚနီလာၾကဴက ဆိုသည္။ လူ တစ္ဦးအတြက္ သိမႈသည္ အသက္ ၁၆ ႏွစ္ေလာက္တြင္မွ စတင္ဖြံ႕ၿဖိဳး ျခင္းျဖစ္သည့္အတြက္ ငယ္သည့္ က ေလးမ်ားကို မည္သို႔ေသာဂိမ္းမ်ဳိးကို ကစားသင့္သည္၊ မည္သည့္တီဗြီအစီ အစဥ္ကို ၾကည့္သင့္သည္ဆိုသည္ကို မိဘမ်ားက ေရြးခ်ယ္ေပးသင့္သည္ ဟု သူမကေျပာသည္။

“စိတ္က်န္းမာေရးလို႔ေျပာရင္ ပီပီ ျပင္ျပင္ ေပၚေပၚထင္ထင္ေတြ႕ရတဲ့ ေရာဂါမ်ဳိးမွ မဟုတ္ဘူးေလ။ ေနာက္ ၿပီးမသိသာတဲ့ စိတ္ဖိစီးတယ္ဆိုတာ မ်ဳိး စိတ္က်တယ္ဆိုတာမ်ဳိး အကုန္ ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာက လက္ရွိ အေနအထားအရ ဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေဒတာေကာက္ထားတာ မရွိေသး ဘူး။ သန္းေခါင္စာရင္း ေနာက္ပိုင္း ေတာ့ ေကာက္လာႏိုင္တယ္”ဟု ကု လသမဂၢလူဦးေရရန္ပံုေငြအဖြဲ႕မွ လက္ေထာက္ဌာေန ကိုယ္စားလွယ္ ေဒါက္တာေန၀င္းကဆိုသည္။
ေက်ာင္းမ်ားတြင္လည္း လူငယ္ မ်ားအတြက္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ပညာ ေပးသည့္ အစီအစဥ္ေတြ လုပ္သင့္ သည္ဟု ၎င္းကဆိုသည္။ လူငယ္ မ်ားအေနျဖင့္ေက်ာင္းမ်ားတြင္ ပညာ ေရးႏွင့္ တြဲ၍လုပ္ရမည့္ အလုပ္ေတြ ရွိေနသည္ဟုလည္း ဆိုသည္။ အခ်ဳိ႕ ေသာ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈႏွင့္တြဲ ဖက္ၿပီး သင္ၾကားမႈမ်ားရွိေနသည္ဟု လည္း ဆိုသည္။ “ေက်ာင္းစာသင္ ရင္းနဲ႔ တြဲၿပီးသင္ရတဲ့ ကိစၥမ်ဳိးေလး ေတြ ဘာပဲေျပာေျပာ စိတ္က်န္းမာ မႈကိုေတာ့ အေထာက္အကူျပဳပါ တယ္”ဟု ၎င္းကဆိုသည္။
“ကိုယ္ဘယ္သူလဲ၊ ကိုယ့္ရဲ႕ျဖစ္ ခ်င္တဲ့ ရည္မွန္းခ်က္က ဘာလဲ။ ကိုယ့္ ရဲ႕အားသာခ်က္ေတြ ဘာရွိလဲ။ ကိုယ့္ ရဲ႕အားနည္းခ်က္ေတြ ဘာရွိလဲ။ ဒါ မ်ဳိးျမင္တတ္ရင္ အခက္အခဲေတြကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္သြားမယ္။

တစ္နည္းအား ျဖင့္ေျပာရင္ စိတ္ဓာတ္ႀကံ႕ခိုင္မႈ လုပ္ ေပးရမယ့္ အတိုင္းအတာေလးေတြ လည္း ရွိတယ္။ အေရးႀကီးတာက ေတာ့ စိတ္ဓာတ္ခိုင္မာဖို႔လိုတယ္”ဟု ေဒါက္တာေန၀င္းေျပာသည္။
ေက်ာင္းမ်ားတြင္မက မိဘေတြ ကလည္း ထိန္းသိမ္းသင့္တာ ထိန္း သိမ္း၍ လႊတ္ေပးသင့္သည္ကို လႊတ္ ေပးၿပီး လူငယ္မ်ားကိုယ္တိုင္ စဥ္း စားေတြးေခၚတတ္လာရန္ လုပ္ေပး သင့္သည္ဟုလည္း ဆိုသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူငယ္ေရးရာ မူ၀ါဒမရွိေသးသည့္အတြက္ တစ္ခါ တစ္ရံတြင္လူငယ္ႏွင့္ပတ္သက္သည့္ အလုပ္မ်ားလုပ္ရာတြင္ ညႇိႏႈိင္းေဆာင္ ရြက္ရမည့္ ကိစၥမ်ား၊ ၀န္ႀကီးဌာနတစ္ ခုႏွင့္တစ္ခု ခ်ိတ္ဆက္ေဆာင္ရြက္ရ မည့္ ကိစၥမ်ား၊ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရမည့္ ကိစၥမ်ား ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး အားနည္းမႈမ်ားရွိေန သည္ဟု ဆိုသည္။

“မူ၀ါဒလို႔ေျပာရင္ က်န္းမာေရးနဲ႔ ပတ္သက္တာေတြ ပညာေရးနဲ႔ပတ္ သက္တာေတြ အလုပ္အကိုင္အခြင့္ အလမ္း က်ားမခြဲျခားမႈ အဲ့လိုဟာ မ်ဳိးေတြ အကုန္လံုးပါရမွာေပါ့။ မူ၀ါဒ ဆိုေတာ့ေလ။ အခုေတာ့ ျပင္ဆင္တဲ့ ကာလကိုေရာက္ေနၿပီ။ မၾကာခဏ လူငယ္ေတြနဲ႔ေတြ႕တယ္။ ဖိုရမ္ေတြ လုပ္တယ္။ ေဆြးေႏြးပြဲေတြလုပ္တယ္။ သူတို႔ဆီကေန အခ်က္အလက္ယူ တာေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားၿပီးေန ၿပီ။ အခုလိုအပ္ေနတာက တကယ္ ေရးမယ့္ ျပည္တြင္းျပည္ပပညာရွင္ ေတြေပါ့”ဟု ေဒါက္တာေန၀င္းက ဆိုသည္။

ကုလသမဂၢ လူဦးေရရန္ပံုေငြအ ဖြဲ႕၊ယူနီဆက္၊ယူနက္စကိုႏွင့္ လူမႈ ၀န္ထမ္းကယ္ဆယ္ေရးႏွင့္ ျပန္လည္ ေနရာခ်ထားေရး ၀န္ႀကီးဌာနအပါ အ၀င္ အျခားေသာ၀န္ႀကီးဌာနမ်ား၊ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ပါ၀င္သည့္ အဖြဲ႕ဖြဲ႕ ကာ ျပင္ဆင္သည့္ကာလတြင္ ရွိေန ေၾကာင္းသိရသည္။ လူငယ္ မူ၀ါဒ ေရးဆြဲရန္ သံုးႏွစ္ခန္႔ၾကာမည္ျဖစ္ ေၾကာင္း သိရသည္။
“ဒါေတြကို ရင္ဆိုင္ဖို႔လိုတယ္။ ေျဖရွင္းဖို႔လိုတယ္။ လူႀကီးေတြက လည္း အသိအမွတ္ျပဳဖို႔လိုတယ္။ အသိအမွတ္ျပဳတဲ့အခါက်ရင္ အျပစ္ ေတြေျပာေနမယ့္အစား ဒါေတြကို ဘာေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ ဘယ္လိုကာ ကြယ္မလဲ ျဖစ္လာတဲ့အခါ ဒီျပႆနာ ေတြကို ဘယ္လိုေျဖရွင္းမလဲ။ တိုင္း ျပည္တည္ေဆာက္တဲ့ေနရာမွာ လက္ တြဲၿပီးလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ဖို႔က ႀကိဳးစား အားထုတ္ၿပီးေတာ့ ေရွာင္သြားလို႔မရ တဲ့ကိစၥေလးေတြကို အသိအမွတ္ျပဳ မယ္၊ ရင္ဆိုင္မယ္၊ ေက်ာ္လႊားသြား မယ္ဆိုရင္ အားလံုးက ေအာင္ေအာင္ ျမင္ျမင္နဲ႔ လူငယ္လူရြယ္အရြယ္ကို ျဖတ္ေက်ာ္ၿပီးမွ လူႀကီးျဖစ္ၾကမွာေပါ့”ဟု ဦးရဲျမင့္က ဆိုသည္။

(စစ္ထက္ေအာင္ )

အတြဲ ၂ အမွတ္စဥ္ ၂၆၊ သည္ေလဒီးစ္ နယူးစ္ဂ်ာနယ္။

ကေလးတို႔အတြက္ အိပ္ရာဝင္ ပံုျပင္

ကေလးေတြကို ဘယ္အရြယ္ေလာက္မွာ စာ စဖတ္ျပရမလဲ၊ ပံုျပင္ေလးေတြကို စေျပာျပရမလဲ ဆိုတာကို ကေလးမိခင္ ေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ား သိခ်င္ၾကပါတယ္။ ကေလးသုေတသီေတြ၊ ပညာရွင္ေတြရဲ႕ အဆိုအရ  ကေလးကို စာဖတ္ျပဖို႔ အတြက္ ကေလးကေတာ့ျဖင့္ ငယ္ေသးတယ္၊ နားမလည္ႏိုင္ေသးပါဘူး ဆိုတဲ့ အရြယ္ ဆိုတာ မရွိပါဘူးတဲ့။ အေမရဲ႕ ဗိုက္ထဲမွာ ေနေနတဲ့ သေႏၶသားဘဝမွာ ကတည္းက ကေလးကို စာဖတ္ျပသင့္ တယ္ လို႔ ပညာရွင္မ်ားက ဆိုပါတယ္။

ဒီလိုမ်ိဳး ကေလးကို  စာဖတ္ျပျခင္း အားျဖင့္ ကေလးတို႔ရဲ႕ နားေထာင္မႈစြမ္းရည္ (Listening Skills) တိုးတက္ လာမွာ ျဖစ္သလို၊ စကားျမန္ျမန္ တတ္ၿပီးေတာ့ စကားလည္း ႂကြယ္လာမယ္ လို႔ ဆိုပါ တယ္။ ဗိုက္ထဲက မေမြးေသးတဲ့ ကေလးနဲ႔ ေမြးစေပါက္ နီတာရဲေလးေတြကို စာဖတ္ျပရမယ္ ဆိုေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ေၾကာင္ေတာင္ေတာင္ ႏိုင္တဲ့ အလုပ္ပဲလို႔ ထင္စရာ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒါဟာ ကေလးတို႔ စာဖတ္ဝါသနာ ပါေစဖို႔ အတြက္ အေစာဆံုးခ်ေပးလိုက္တဲ့ မ်ိဳးေစ့တေစ့ပါပဲ။

သံုးေလးလသားေလာက္ ေရာက္ၿပီ ဆိုတာနဲ႔ ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီး ႏိုင္ငံမ်ားမွာေတာ့ စာအုပ္ေတြဟာ ကေလးတို႔ အတြက္ အင္မတန္မွ စိတ္ဝင္စားစရာ ေကာင္းတဲ့ ကစားစရာ ပစၥည္း တမ်ိဳး ျဖစ္လာပါၿပီ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ ဆိုေတာ့ သူတို႔ ဆီက စာအုပ္ေတြက ဖိၾကည့္၊ ႏွိပ္ၾကည့္ရင္ အသံထြက္တဲ့၊ အေရာင္ေတြ အလင္းေတြ ထြက္တဲ့ စာအုပ္ မ်ိဳးေတြ၊ လက္ထိုး႐ုပ္လိုမ်ိဳး ကစား လို႔လည္းရ စာဖတ္လို႔လည္း ရတဲ့ စာအုပ္မ်ိဳးေတြမို႔ပါ။ ကတ္ထူစာရြက္ အထူႀကီးေတြနဲ႔မို႔လို႔  ကေလးတို႔ စာရြက္ေတြကို ၿဖဲၿပီးေတာ့ ပါးစပ္ထဲ ထည့္မွာကို လည္း မပူရပါဘူး။ အစစ အရာအရာ ေနာက္က်ေနတဲ့ က်မတို႔ တိုင္းျပည္မွာေတာ့ ဒီလို ကေလးအငယ္ ေလးေတြအတြက္ ဖတ္စရာ၊ ေဆာ့စရာ စာအုပ္ရယ္လို႔ တူတူတန္တန္ မရွိေသးပါဘူး။

စာဖတ္ဝါသနာဆိုတာဟာ ငယ္ငယ္ေလးက တည္းက ကေလးတို႔ကို  ေလ့က်င့္ေပးရမယ့္ အေလ့က်င့္ေကာင္း တခုပါ။ က်မတို႔ ငယ္ငယ္တုန္းကလည္း စာမဖတ္တတ္ခင္မွာ ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီး ႏိုင္ငံက ကေလးေတြလိုမ်ိဳး စာအုပ္ ေတြကို ခ်စ္တတ္ေအာင္၊ စာအုပ္ေတြနဲ႔ ရင္ႏွီးကြ်မ္းဝင္လာေအာင္လို႔ ေဆာ့ ကစားစရာ အေရာင္ေတြ၊ အ႐ုပ္ ေတြပါတဲ့ စာအုပ္ မ်ိဳးေတြ မရွိခဲ့ၾကပါဘူး။

ဒါေပမယ့္ က်မတို႔ရဲ႕ စူးစမ္း လိုစိတ္ေလးေတြကို အၫႊန္႔သန္လာေစ ဖို႔နဲ႔ ရသဆိုတာရဲ႕ အရသာကို ျမည္းစမ္း ရင္းနဲ႔ စြဲလမ္းသြားေစဖို႔ အတြက္ အိပ္ရာဝင္ ပံုျပင္ေလးေတြက က်မတို႔ကို ဆြဲယူေခၚငင္ ခဲ့ပါတယ္။ ၾကက္ သားအမိ ပံုျပင္၊ ေရႊ ယုန္ေရႊက်ား၊ ပိုေနၿမဲ က်ားေနၿမဲ စတဲ့ ပံုျပင္ေလးေတြ၊ မႏွင္းျဖဴေလးနဲ႔ လူပုေလးေတြရဲ႕ ပံုျပင္ေလးေတြဟာ က်မတို႔ရဲ႕ စာဖတ္ဝါသနာ အတြက္ မ်ိဳးေစ့ေတြ ပါပဲ။

ေျမြမင္းသားပံုျပင္ေတြ၊ ဇာတ္ေတာ္ေတြထဲက  ပဋာစာရီ၊ မေဟာ္သဓာ စီရင္ခန္းစတဲ့ ပံုျပင္ဇာတ္လမ္း ေတြကို နားေထာင္ရင္းနဲ႔ က်မတို႔ အိပ္ရာဝင္ခဲ့ၾကတယ္။ ရယ္စရာ ပံုျပင္ေတြ၊ စိတ္လႈပ္ရွားစရာ ပံုျပင္ေတြ၊ ဘုရား ဇာတ္ နိပါတ္ေတာ္ေတြ ထဲက ပံုေတြ၊ ဒါေတြကို စာမဖတ္တတ္ခင္ ကတည္းက အဘြားတို႔ အေမတို႔ ေျပာျပတဲ့ အိပ္ရာဝင္ ပံုျပင္ေတြထဲက တဆင့္ က်မတို႔ သိေနခဲ့ၾကပါၿပီ။ ပံုျပင္ေတြက တဆင့္ က်မ တို႔ဟာ စိတ္ႏွလံုး လိမၼာယဥ္ေက်း ခဲ့ၾကတယ္၊ စိတ္ထား ႏူးညံ့ေပ်ာ့ေပ်ာင္း လာခဲ့ၾကရတယ္။

တကယ္ေတာ့ အိပ္ရာဝင္ ပံုျပင္ေျပာျပျခင္းဟာ ကေလးတို႔ အတြက္ အင္မတန္မွ အက်ိဳးရွိေစပါတယ္။ အိပ္ရာဝင္ ခါနီးတိုင္းမွာ စာဖတ္ျပျခင္း၊ ပံုျပင္ေျပာျပျခင္းဟာ ကေလးတို႔ကို အခ်ိန္မွန္မွန္ သိပ္ဖို႔၊ တနည္း ေျပာရရင္ ကေလးတို႔ အိပ္ရာထဲကို ဝင္ဖို႔ အတြက္ အေကာင္းဆံုး ဆြဲေဆာင္ႏိုင္တဲ့ နည္းတနည္းပါပဲ။ မအိပ္ခင္မွာ ကေလးနဲ႔ အေမ (သို႔မဟုတ္) အေဖတို႔ အတူတူ ပံုျပင္ေလးေတြ ေျပာၾက၊ စာအုပ္ေလးေတြ ဖတ္ၾကရတဲ့ အတြက္ ကေလးနဲ႔ မိဘၾကားမွာ တဦးနဲ႔ တဦး ခ်စ္ခင္ရင္းႏွီးမႈ ပိုလာေစပါတယ္။

တေန႔လံုး ကေလးနဲ႔ ခြဲေနရေပမယ့္ အိပ္ရာဝင္ခ်ိန္ေလးမွာ ကေလးတို႔ကို ပံုေလးေတြ ေျပာျပတာ၊ ကေလးတို႔ သိခ်င္တဲ့ ေမးခြန္းေလးေတြကို ပံုျပင္ေျပာရင္းနဲ႔ ေျဖၾကားေပးတာေတြ လုပ္လိုက္ရတာဟာ ဆယ္ မိနစ္၊ ဆယ့္ငါး မိနစ္ ေလာက္သာၾကာေပမယ့္ ကေလး တို႔အတြက္ကေတာ့ တဘဝလံုး သတိရေနေစမယ့္ အမွတ္ရစရာေလး ေတြပါပဲ။ ပံုျပင္ေတြ၊ ဇာတ္လမ္းေတြထဲက ဇာတ္ေကာင္ေလးေတြကို အားက်ရင္း၊ အတုယူရင္းနဲ႔ပဲ  ကေလးတို႔ဟာ  လူ႔ေလာကမွာ ကေလးတို႔ လိုက္နာရမယ့္၊ စိတ္ယဥ္ေက်းမႈ၊ ကိုယ္ယဥ္ေက်းမႈ ေလးေတြကို ပံုျပင္ေလးေတြထဲက တဆင့္ သူတို႔ဘာသာ သူတို႔ သင္ယူသြားၾက ပါလိမ့္မယ္။

ပံုျပင္ေလးေတြဟာ ကေလးေတြရဲ႕ စိတ္ကူး စိတ္သန္းကို ပိုၿပီးေတာ့ အားေကာင္း လာေအာင္လို႔  လုပ္ေပးႏိုင္ သလို၊ တီထြင္ဖန္တီးမႈ စြမ္းရည္ကိုလည္း တိုးတက္လာေအာင္လို႔ လုပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ေက်ာင္း ေနတဲ့ အရြယ္မွာ အင္မတန္ အေရးႀကီးတဲ့ စြမ္းရည္ႀကီး တခုျဖစ္တဲ့ အာ႐ံု စူးစိုက္ႏိုင္စြမ္းကို  ပံုျပင္ေလးေတြ နားေထာင္ျခင္းက ရရွိေစပါတယ္။ ပံုျပင္ေလးေတြ နားေထာင္ရတာကို မႀကိဳက္တဲ့ ကေလးဆိုတာ မရွိပါဘူး။

ဒီဘက္ေခတ္မွာေတာ့  မိခင္ေရာ  ဖခင္ပါ အလုပ္ လုပ္ၾကရၿပီး အိမ္ျပန္ေရာက္ၿပီ ဆိုရင္လည္း မိုးခ်ဳပ္ ပင္ပန္း ေနၾကၿပီမို႔ ကေလးေတြကို ပံုျပင္နဲ႔ ေခ်ာ့သိပ္ဖို႔ မလုပ္ႏိုင္ၾကေတာ့ပါဘူး။ အိမ္မွာ က်န္ရစ္ခဲ့တဲ့ အဘြား၊ အေဒၚ စသူတို႔ကလည္း တီဗီ ဇာတ္လမ္းတြဲေတြထဲမွာ ေမ်ာပါေနၾကတာမို႔ ဟိုးအရင္ က်မတို႔ ငယ္ငယ္တုန္းက လိုမ်ိဳး ကေလးေတြကို  ပံုေျပာျပဖို႔ အခ်ိန္ေတြ နည္းလာၾကပါတယ္။ နည္းပညာ တိုးတက္လာတဲ့ ေခတ္ ျဖစ္လာတာမို႔ ကေလးတို႔ ႏွစ္ႏွစ္ သံုးႏွစ္ ေလာက္ေရာက္ၿပီ ဆိုရင္ အိုင္ပက္ဒ္၊ တက္ဘလက္နဲ႔ ဖုန္းတို႔မွာပါတဲ့ ဂိမ္းေတြကို ကေလးေတြ ကစားတတ္ လာၾကပါၿပီ။

ကေလးတို႔ဟာ ပံုျပင္ေတြထဲက ယုန္ကေလးေတြ၊ စိတ္ေကာင္းရွိတဲ့ မင္းသမီးေလးေတြ၊ စိတ္ ယုတ္မာရွိတဲ့ စုန္းမႀကီးေတြ စတဲ့ ဇာတ္ေကာင္ေတြ အစား ေသနတ္ပစ္လိုက္၊ ဗံုးခြဲလိုက္လို႔ အေကာင္ ေလးေတြ ေသသြားတဲ့  ဂိမ္းေတြကို သေဘာက်တတ္ လာပါၿပီ။

ပံုျပင္ေလးေတြမွာ ပါတဲ့ စိတ္ေကာင္းရွိတာ၊ စိတ္ယုတ္မာရွိတာ၊ ဝမ္းသာ စရာေကာင္းတာ၊ ဝမ္း နည္းစရာ ေကာင္းတာ၊ ေဒါသထြက္တာ၊ ေၾကာက္တာ စတဲ့ ရသခံစားခ်က္ေတြဟာ ကေလးတို႔ကို ကိုယ့္ရဲ႕ စိတ္ခံစားခ်က္ နဲ႔ တဖက္လူရဲ႕ စိတ္ခံစားခ်က္ေတြကို နားလည္တတ္ေစဖို႔ အတြက္ ပံုျပင္မ်ားက တဆင့္ သင္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ကိုယ့္ရဲ႕ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခံစားခ်က္နဲ႔ တဖက္လူရဲ႕စိတ္ခံစားခ်က္ကို နားလည္သူမ်ားဟာ ကိုယ့္စိတ္နဲ႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္စြမ္း (Self-control)  ရွိလာၾကပါတယ္။ ဒါဟာ ကေလးတို႔ကို စိတ္ဉာဏ္ရည္ ျမင့္တက္လာ ေအာင္လို႔ လုပ္ေပးျခင္းပါပဲ။

ဒါေၾကာင့္ မို႔လို႔ တိုးတက္တဲ့ ႏိုင္ငံမ်ားမွာေတာ့ ကေလးတို႔ အတြက္ ပံုျပင္ေလးေတြ၊ ကေလးဖတ္ဖို႔ စာအုပ္ေလး ေတြကို အေျမာက္အျမား ေရးသားၾက ထုတ္ေဝေပးၾကသလို၊ မိဘမ်ားကလည္း ကေလးမ်ားကို အခ်ိန္ေပးၿပီး ေတာ့ ပံုေျပာတာမ်ိဳး၊ စာအုပ္ဖတ္ျပ တာမ်ိဳး လုပ္ေပးတတ္ၾကပါတယ္။ က်မတို႔ဆီမွာကေတာ့ ကေလးေတြ ဖတ္ဖို႔ ပံုျပင္ စာအုပ္ေလးေတြ အမ်ားႀကီး ရွိလွေသးတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ရွိတဲ့ ပံုျပင္ေလးေတြနဲ႔ပဲ အိပ္ရာဝင္ ပံုျပင္ေလးေတြ အျဖစ္ ကေလးတို႔ကို ေျပာျပလို႔ ရပါေသးတယ္။

ပံုျပင္ေတြဟာ တကယ္ေတာ့ ကေလးေတြ အတြက္ ေက်ာင္းသင္ခန္းစာလိုပဲ အင္မတန္မွ အေရးႀကီးတဲ့ အရာ ပါ။  ကေလးဘဝ ကာလမွာ ကေလးတို႔ဟာ ပံုျပင္ေလးေတြကို နားေထာင္ဖို႔၊ ပံုျပင္ေလးေတြနဲ႔ ႀကီးျပင္းဖို႔ လိုပါ တယ္။ ပံုျပင္ေလးေတြဟာ ကေလး တို႔ကို  တီထြင္ဖန္တီးမႈ အားေကာင္းတဲ့၊ စိတ္ကူး စိတ္သန္း အားေကာင္း တဲ့၊ ကိုယ့္စိတ္ကိုယ္ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္စြမ္းရွိတဲ့ လူႀကီးလူေကာင္း စိတ္ေတြနဲ႔ ႀကီး ျပင္းလာေစဖို႔ လုပ္ေပးႏိုင္စြမ္း ရွိပါ တယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ မိဘမ်ားအေနနဲ႔ ကိုယ့္ရဲ႕ အားလပ္ခ်ိန္ေလး ေတြထဲကေန ကေလးေတြကို ပံုေျပာဖို႔ တေန႔ ကို ၁၀ မိနစ္ေလာက္ အခ်ိန္ေလး ဖဲ့ေပးၿပီးေတာ့ ကေလးတို႔ကို ပံုျပင္ေလးေတြ ေျပာျပေပးၾကပါလို႔။     ။

ေခတ္ဘုန္းသစ္ (ဧရာ၀တီ Blog)

ၿပိဳကြဲသြားတ့ဲ မိသားစုရဲ႕ ေျမစာပင္ေလးေတြ

မိသားစုဘ၀ ဆုိတာဟာ ကေလးတုိ႔အတြက္ အေရးႀကီးပါတယ္။ ကေလးတုိ႔အတြက္ အေရးႀကီးတဲ့ မိသားစုဘ၀ေလးကုိ ေပ်ာ္စရာ မိသားစုဘ၀ေလးျဖစ္ေအာင္လို႔ ထိန္းေက်ာင္းရမယ္၊ ျပဳစုရမယ္လုိ႔ ကေလးစိတ္ပညာရွင္မ်ားက ဘယ္ေလာက္ႀကီးပဲ ေျပာေနပါေစ တကယ့္္ဘ၀ထဲမွာေတာ့မိစံု၊ ဘစံုနဲ႔ ေပ်ာ္စရာေကာင္းတဲ့ မိသားစုဘ၀မ်ဳိးကုိ ဖန္တီးႏိုင္ဖို႔ဆုိတာသိပ္မလြယ္လွပါဘူး။ ကေလးတုိင္း ကေလးတုိင္းဟာလည္း မိသားစု စံုလင္တဲ့၊ေပ်ာ္စရာေကာင္းတဲ့ မိသားစုဘ၀မ်ားကို မရႏုိင္ၾကပါဘူး။

မိဘ ဆံုးပါးသြားတာမ်ဳိးပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အေဖနဲ႔အေမ တဦးနဲ႔တဦး မခ်စ္ၾကေတာ့လုိ႔ ကြဲၾက၊ ကြာၾကေတာ့တာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ အင္မတန္ႏုနယ္တဲ့ ကေလးတုိ႔ႏွလံုးသားမွာ စိတ္ဒဏ္ရာ အႀကီးႀကီး ရၾကရတာကေတာ့ျဖင့္ မျငင္းႏုိင္ေအာင္ပါပဲ။ အထူးသျဖင့္ ကုိယ္ခ်စ္တဲ့ အေဖနဲ႔ အေမတုိ႔ တကြဲစီေနၾကေတာ့မယ္၊လင္မယား ကြာရွင္းၾကေတာ့မယ္လို႔ သိလိုက္တဲ့အခ်ိန္မွာ ခံစားၾကရတ့ဲ ကေလးတို႔ရဲ႕ ခံစားမႈကေတာ့သနားစရာ ေကာင္းေလာက္ေအာင္ပဲ ျပင္းထန္လြန္းလွပါတယ္။

ဟုိးအရင္ က်မတုိ႔ အဘိုး၊ အဘြားမ်ား ေခတ္ေတြ၊ က်မတုိ႔ရဲ႕ အေဖ၊ အေမေတြရဲ႕ ေခတ္ေတြမွာေတာ့ လင္မယားကြာရွင္းတယ္တုိ႔၊ ေနာက္ေယာက္်ား၊ ေနာက္မိန္းမ ယူတယ္တုိ႔ဆုိတဲ့ ျဖစ္ရပ္မ်ဳိးက ေတာ္ေတာ္ေလး ရွားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီဘက္ေခတ္မွာေတာ့ လင္မယားကြာရွင္းမႈမ်ားဟာ ဟုိးအရင္ ေခတ္ေတြကထက္စာရင္ ေတာ္ေတာ္ေလး မ်ားလာပါၿပီ။ လင္မယား ကြာရွင္းၾကတဲ့ကိစ္ၥေတြဟာ အေၾကာင္းမ်ားစြာ ရွိၾကေပမယ့္ အမ်ားဆံုးကေတာ့ အခ်စ္သစ္ထပ္ေတြ႕ၾကလုိ႔ ကြာၾကတာမ်ားပါတယ္။ ကြာရွင္းၾကတဲ့ အေၾကာင္းေတြထဲမွာ ေနာက္ထပ္အေၾကာင္းတခုကေတာ့ ႏွစ္ဖက္ေဆြမ်ဳိးမ်ားရဲ႕ ၀င္စြက္ဖက္မႈေၾကာင့္ပါ။ တျခားအေၾကာင္းေတြ ျဖစ္တဲ့ေယာက္်ားက အရက္ေသာက္တာ၊ ဖဲ႐ုိက္တာ၊ မိန္းမက ႏွစ္လံုးထီ ထုိးတာ၊ လည္ပတ္၀ယ္ျခမ္း၊ ျဖဳန္းသံုးတာစတ့ဲအေၾကာင္းေတြနဲ႔ ကြာရွင္းၾကတာ ကေတာ့ျဖင့္ ျမန္မာလူမ်ဳိးမ်ားပီပီသည္းခံႏုိင္ၾကတာမို႔ ဒီလိုကိစၥေတြနဲ႔ ကြာရွင္းတာမ်ဳိးဟာ သိပ္ကိုမွ နည္းလြန္းပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ပဲ ကြာကြာ မိဘႏွစ္ပါး ကြားရွင္းၾကၿပီဆုိရင္ျဖင့္ ၾကားထဲကေျမစာပင္ျဖစ္တဲ့ သားသမီးမ်ားကေတာ့ စိတ္ဆင္းရဲၾကရတာပါပဲ။

အထူးသျဖင့္ အေဖနဲ႔ အေမတုိ႔ ကြာရွင္းမယ့္ကာလကို မေရာက္ခင္မွာပဲ တၿခိမ္းၿခိမ္းနဲ႔ ျဖစ္ၾကတဲ့ ရန္ပြဲေတြကို ကေလးတုိ႔ခမ်ာ ႀကံဳၾကရ၊ ၾကားၾကရပါၿပီ။ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ နစ္နာေစမယ့္ စကားလံုး ေတြနဲ႔ တေယာက္ကုိတေယာက္ တုိက္ခိုက္တဲ့စကားလံုးေတြနဲ႔ ေဒါသတႀကီး အျပန္ျပန္အလွန္လွန္ ေျပာဆုိေနတာကို စိတ္မခ်မ္းေျမ့စြာနဲ႔ ၾကားေနၾကရပါေတာ့တယ္။ တခ်ဳိ႕ မိဘေတြကေတာ့ ရန္ျဖစ္ၾကရင္ နင္က ဘာေကာင္ပဲတို႔၊ နင္ကေတာ့ ဘာေကာင္မပဲတုိ႔ ဆုိတဲ့စကားလံုးေတြကို ကေလးတုိ႔ရဲ႕ ေရွ႕မွာေတာင္မွ မဆင္ျခင္ဘဲ တေယာက္ကိုတေယာက္ေျပာတတ္ၾကပါသးတယ္။ ဒီအခါမွာေတာ့ အေဖရဲ႕ မေကာင္းကြက္ေတြကို အေမက ထုတ္ေဖာ္ေျပာတာကို ၾကားရ၊ အေမရဲ႕ မေကာင္းကြက္ မွန္သမွ်ကိုအေဖက ထုတ္ေဖာ္ေျပာတာကို ၾကားရတဲ့ ကေလးတုိ႔ခမ်ာ ကိုယ့္ရဲ႕ မိဘေတြကို အထင္ ေသးစိတ္၊ စိတ္ပ်က္စိတ္ေတြ ၀င္လာတတ္ၾကပါတယ္။ ငါဟာ ဒီလုိမေကာင္းတာေတြ အမ်ားႀကီးလုပ္ထားတဲ့ အေဖ၊ အေမတုိ႔ရဲ႕ သားသမီးပါလား ဆုိၿပီးေတာ့လည္း ကုိယ့္ကုိယ္ကိုယ္ သိမ္ငယ္စိတ္ေတြ ၀င္လာတတ္ ပါတယ္။ တခ်ဳိ႕မိဘမ်ားကေတာ့ သူတုိ႔ရဲ႕ ရန္ပြဲေတြမွာ မဆီမဆုိင္ ကေလးေတြကိုပါ ထည့္သြင္းတတ္ၾက ျပန္ပါေသးတယ္။ 

ဥပမာ - ““နင္တုိ႔ေၾကာင့္ ငါ့မွာ ၀ဋ္ခံေနရတာ၊ နင္တုိ႔ကို မေမြးလာခဲ့ဘူးဆုိရင္ သိပ္ေကာင္းမွာပဲ”” စသျဖင့္ ကေလးေတြေၾကာင့္ပဲ ကိုယ့္မွၾာဒီလိုဒုကၡေတြခံေနၾကရသေယာင္ေယာင္နဲ႔ ေျပာဆုိတတ္ၾကပါေသးတယ္။ အဲဒီအခါမွာေတာ့ ငယ္ရြယ္ေသးတဲ့ ကေလးေတြမွာေရာ၊ ဆယ္ေက်ာ္သက္ထဲကို ၀င္ေရာက္စျပဳေနတဲ့ ကေလးတပိုင္း၊ လူႀကီးတပိုင္း အရြယ္ေတြမွာပါ သူတုိ႔ေၾကာင့္ပဲ အေဖနဲ႔ အေမ ျပႆနာျဖစ္ရသလုိလို၊ အေဖနဲ႔ အေမရဲ႕ ကြာရွင္းမႈထဲမွာ သူတုိ႔ရဲ႕အျပစ္ေတြပဲ ပါေနသလုိလို ထင္ၿပီးေတာ့ စိတ္ဆင္းရဲျခင္းႀကီးစြာ ျဖစ္ၾက ရပါတယ္။ ငါဟာ လူမျဖစ္ထုိက္ဘူး၊ လူ႔ဘ၀ကို မွားယြင္းၿပီးေရာက္လာတာပဲ။

တကယ္ေတာ့ ငါ့ကိုအေဖေရာ၊ အေမကပါ မလုိခ်င္ၾကတာပါလားလုိ႔ ေတြးၿပီးေတာ့ စိတ္ထဲမွာ ၀မ္းနည္း ထိခုိက္ နာၾကည္းတတ္လာပါေတာ့တယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီလိုမ်ဳိး ကေလးေတြကို စိတ္ပ်က္၊ ၀မ္းနည္း နာၾကည္းေအာင္လုိ႔ မေျပာဆုိရင္ေတာင္မွ အေဖနဲ႔အေမ ကြာရွင္းၾကေတာ့မယ္၊ အတူတူမေနရေတာ့ဘူး ဆုိတဲ့ကိစၥဟာ ကေလးတုိ႔အတြက္ အင္မတန္မွေၾကာက္စရာေကာငး္ တဲ့ ကိစၥရပ္ႀကီးပါပဲ။

ႏုိင္ငံရပ္ျခားမွာေတာ့ ကြာရွင္းၾကၿပီဆုိရင္ျဖင့္ ကေလးတုိ႔ဟာ သူတုိ႔နဲ႔အတူတူမေနရတဲ့ အေဖ (သို႔မဟုတ္) အေမနဲ႔ တပတ္တႀကိမ္ (သို႔မဟုတ္) တလတႀကိမ္ စသျဖင့္ ေတြ႕ခြင့္ရၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္က်မတို႔ဆီ မွာေတာ့ ဒီလုိမ်ိဳးၾကည္ၾကည္ျဖဴျဖဴနဲ႔ ေပးေတြ႕တာမ်ဳိး သိပ္ကိုမွရွားလွပါေသးတယ္။ ကေလးဟာ အေဖ (သို႔မဟုတ္) အေမနဲ႔ အတူတူေနၿပီဆုိပါေတာ့။ အတူတူေနရတဲ့ အေဖ(သို႔မဟုတ္) အေမ (သို႔မဟုတ္) အဘိုး၊ အဘြား၊အေဒၚ စသူတုိ႔က နင့္အေဖက ဘယ္လုိမေကာင္းတာ၊ နင့္အေမက ဘယ္လုိမေကာင္းတာ စသျဖင့္ကေလးနဲ႔ အတူမေနသူ အေဖ၊ အေမရဲ႕ မေကာင္းေၾကာင္းေတြ၊ စိတ္နာစရာေတြ၊ ကေလးအရြယ္နဲ႔မသိသင့္ေသးတဲ့ အျဖစ္ပ်က္မ်ဳိးေတြကို ကေလးကိုေျပာျပတာမ်ဳိးေတြလည္း က်မတုိ႔ဆီမွာ ရွိေနဆဲပါ။

အဲဒီလိုပဲ ကေလးက အေမ့ကို ေတြ႕ခ်င္တယ္တုိ႔၊ အေဖကို ေတြ႕ခ်င္တယ္တုိ႔ ေျပာမိရင္လည္း ကေလးကို မဲၿပီးေတာ့ ႐ုိက္တာမ်ဳိးေတြ ရွိေနဆဲပါပဲ။ ဒီလိုျပဳလုပ္ျခင္းဟာ ကေလးက ကုိယ့္ရဲ႕ဘက္ေတာ္သားျဖစ္ဖို႔၊ ကိုယ့္တေယာက္တည္းကိုပဲ ခ်စ္ဖုိ႔ ဆုိတဲ့အေတြးေတြနဲ႔ လုပ္ၾကတာ မ်ားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီလိုလုပ္လုိက္ျခင္းေၾကာင့္ ကေလးတုိ႔ရဲ႕ ဘ၀မွာအင္မတန္မွအေရးႀကီးတဲ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကုိယ္ ယံုၾကည္တဲ့စိတ္ (Self-Confidence) နဲ႔ ကုိယ့္ကိုယ္ကိုယ္အေကာငး္ျမင္စိတ္၊ အထငႀ္ကီးစိတ္္ (Self Esteem) ကိုၿပိဳပ်က္သြားေအာင္လုိ႔ လုပ္လုိက္ျခင္းပဲ ဆုိတာကိုေတာ့ျဖင့္ မိဘမ်ားခမ်ာ သတိမျပဳမိ တတ္ၾကပါဘူး။

အိမ္ေထာင္ေရး ၿပိဳကြဲတဲ့အခ်ိန္မွာ ကိုယ္ကိုယ္တုိင္က တဖက္ အိမ္ေထာင္ဖက္ေပၚမွာ စိတ္ပ်က္ရ၊ ေဒါသထြက္ရ၊ ၀မ္းနည္းရ၊ စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ရတာေတြ ရွိႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ မိဘေတြၾကားမွာ ဘာမွနားမလည္ရွာတဲ့၊ အျပစ္ကင္းစင္တဲ့ ကေလးတုိ႔ရဲ႕ ရင္ထဲမွာ စိတ္ဒဏ္ရာမရေစဖုိ႔အတြက္ေတာ့ျဖင့္ သတိထားၾကရမွာပါပဲ။ ကုိယ့္အတြက္က မုန္းစရာ အင္မတန္ေကာင္းတဲ့မိန္းမ (သို႔မဟုတ္) ေယာက္်ား ျဖစ္ေနေပမယ့္ ကေလးေတြအတြက္ကေတာ့ သူတုိ႔ရဲ႕ အေမ (သို႔မဟုတ္)အေဖပါပဲ။ အေဖနဲ႔ အေမဟာ အေၾကာင္းေၾကာင္းတစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ အတူတူေနလို႔မရေတာ့ေပမယ့္ ကေလးေတြကိုေတာ့ ခ်စ္ေနတုန္းပဲ၊ မိဘႏွစ္ပါး ကြဲကြာျခင္းဟာ ကေလးေတြနဲ႔ ဘာမွမဆုိင္တဲ့ အေၾကာင္း၊ ေဖေဖကလည္း သမီးေတြနဲ႔အတူတူမေနေတာ့ေပမယ့္ သမီးတုိ႔ေတြ႕ခ်င္တဲ့အခ်ိန္မွာ အေဖနဲ႔ေတြ႕လုိ႔ရသလုိ ေဖေဖက ဘယ္နားမွာပဲေနေန သမီးတုိ႔ရဲ႕ အၿမဲတမ္း ေဖေဖပဲ ဆုိတာကိုကေလးတုိ႔ သိေအာင္၊ နားလည္ေအာင္လုိ႔ ရွင္းျပဖုိ႔လုိပါတယ္။

အိမ္ေထာင္ေရး ၿပိဳကြဲတယ္ဆုိတာဟာ လူႀကီးေတြအတြက္ စိတ္ဆင္းရဲစရာ ေကာင္းလွတဲ့ ျဖစ္ရပ္ႀကီးတခု ျဖစ္သလုိ၊ ကေလးမ်ားအတြက္လည္း သိမ္ငယ္၊ ၀မ္းနည္း၊ အားငယ္စရာ အင္မတန္ေကာင္းလွတဲ့ အေျပာင္းအလဲႀကီးတခုပါပဲ။ ဒီျဖစ္ရပ္ေၾကာင့္ အားငယ္စိတ္၊ ၀မ္းနည္းစိတ္နဲ႔ သိမ္ငယ္စိတ္ေတြ၀င္လာမယ္ ဆုိရင္ျဖင့္ ကေလးတို႔ရဲ႕ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရးစြမ္းရည္ (Social Skill) ကုိ ထိခိုက္ေစ႐ုံသာမက ကေလးတုိ႔ဟာ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ေရာ၊ ကိုယ့္ပတ္၀န္းက်င္က လူေတြကိုပါ အေကာင္းမျမင္တတ္ၾက ေတာ့ပါဘူး။ မိသားစု ျပႆနာမ်ားေၾကာင့္ ကေလးတို႔ဆိုးလာၾကတယ။္ ဂ်စ္ကန္ကန္ႏုိင္လာၾကတယ္တုိ႔ဆုိတဲ့ အျပဳအမူ ေတြဟာ ကေလးတုိ႔ရဲ႕ စိတ္ထဲမွာ Self Esteem လို႔ ေခၚတဲ့ ကုိယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ယံုၾကည္အေကာင္းျမင္တဲ့ စိတ္ၿပိဳကြဲ ပ်က္စီးသြားရလုိ႔ပါပဲ။ ဒီလုိ ၿပိဳကြဲ ပ်က္စီးရျခင္းဟာ ကေလးတုိ႔ရဲ႕ အနာဂတ္ ပညာေရးလမ္းေၾကာင္းကို ထိခုိက္ေစ႐ုံသာမက ကေလးငယ္ေလးပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ကေလးႀကီးပဲျဖစ္ျဖစ္ ပ်က္စီးေလလြင့္သြားေစႏုိင္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္မုိ႔လို႔ ကေလးတုိ႔ စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာမနာက်င္၊ မထိခိုက္၊ မပ်က္စီးေစဖုိ႔အတြက္ မိဘေဆြမ်ဳိးမ်ားက ကုိယ့္ရဲ႕ အမုန္းတရားေတြ၊ မေက်နပ္ခ်က္ေတြကို ကေလးဆီကို ပံုမခ်ဘဲနဲ႔ ကေလးတို႔ကိုၾကင္နာေမတၱာစိတ္ ထားၿပီးေတာ့ ၀ိုင္း၀န္း ကူညီေစာင့္ေရွာက္ဖုိ႔လုိပါတယ္။ ဒါဆုိရင္ျဖင့္ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ မိဘ အစံုအလင္နဲ႔ ေနခြင့္မရရွာၾကတဲ့ ကေလးတုိ႔ခမ်ာ ကုိယ့္အနားက မိစံု၊ ဖစံုနဲ႔ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ေနေနၾကတဲ့ ကေလးေတြကုိ ျမင္ၾကေပမယ့္လည္း အားငယ္စိတ္ေတြ၊ သိမ္ငယ္စိတ္ေတြ၊ ၀မ္းနည္း စိတ္ေတြ နည္းသြားၾက မွာပါပဲ။ မိစံုဖစံုနဲ႔ ေနခြင့္ရသည္ျဖစ္ေစ၊ မရသည္ျဖစ္ေစ ကေလးတုိ႔အတြက္ အေရးႀကီးဆံုး အရာကေတာ့ ကေလးဘ၀ ကာလေလးမွာ ေပ်ာ္ရႊင္မႈေတြ မေပ်ာက္ဆံုးဖုိ႔ပါပဲ။ အပူအပင္ ကင္းမဲ့စြာနဲ႔ေနခြင့္ရတဲ့ ကေလးဘ၀ကာလ ခဏတာေလးမွာကေလးတုိ႔ဟာ ကံမေကာင္း အေၾကာင္းမလွလို႔ မိစံုဖစံုနဲ႔ ေနခြင့္မရၾကသည့္တုိင္ေအာင္ ခ်စ္ျခင္းေမတၲာနဲ႔ ေစာင့္ေရွာက္ၾကင္နာတတ္တဲ့ မိဘတုိ႔ရဲ႕ ရင္ေငြ႕ထဲမွာ ေပ်ာ္ရႊင္စြာနဲ႔ေနခြင့္ရေစဖုိ႔ လုိပါတယ္။

ေခတ္ဘုန္းသစ္

ငယ္ေလလည္ေလ ႀကီးေလၿဖီးေလ

ကေလးအရြယ္ 

ရပ္ကြက္အတြင္းမွကေလးတစ္သုိက္ ပိုက္ဆံေထာင္၍ ေက်ာက္ဒုိးႏွင့္ပစ္သည့္ ကစားနည္းကုိ ကစားလ်က္ ရွိသည္။ အေၾကြေစ့မရွိေတာ့သည္ျဖစ္၍ တစ္ရာတန္၊ ႏွစ္ရာတန္ ေငြစကၠဴမ်ားအား အေသးဆံုး အရြယ္ ျဖစ္ေအာင္ ေခါက္ကာ ေျမေပၚ တြင္ စုိက္၍ေထာင္သည္။ ေျခလွမ္း ၁၀လွမ္းခန္႔ အကြာမွ ေက်ာက္ဒုိးျဖင့္ ထိေအာင္ပစ္ျခင္း ျဖစ္သည္။ မည္သူကစ၍ ပစ္မည္ကုိ စည္းနီးလု၍ ဆံုးျဖတ္ၾကသည္။ ပစ္၍လဲလွ်င္ လဲသည့္ ေငြစကၠဴေခါက္အား ယူႏိုင္သည္။ သံုး၊ေလးခုလဲလွ်င္လည္း သံုး၊ေလးခုယူရန္ျဖစ္သည္။ တစ္ေယာက္တစ္လွည့္စီ ပစ္ၿပီးခ်ိန္၊ ေငြစကၠဴေခါက္မ်ား က်န္ေနပါက ထပ္ပစ္မည္လား၊ ထပ္ျဖည့္မည္လား ဆုိသည္ကုိ အားလံုးသေဘာတူဆံုးျဖတ္ၾကသည္။

မၾကာခဏ အက်န္မ်ားျခင္း၊ က်န္သည့္ တစ္ခု၊ ႏွစ္ခုမွာ ပစ္ရန္ခက္ျခင္းျဖစ္လာသည့္အခါ ကစားပံုကုိ တစ္မ်ဳိးေျပာင္းၾကသည္။ တစ္ခုလဲ တစ္ခုယူမဟုတ္ေတာ့။ ေခါင္ထိအကုန္ယူျဖစ္လာသည္။ ထုိနည္းတြင္ ထိသည့္ ေငြစကၠဴ မွစ၍ ပစ္သူဘက္မွ ေငြစကၠဴအားလံုး ရႏုိင္ေပသည္။ တစ္ေယာက္တစ္ေပါက္ျငင္းၾက၊ ခံုၾက၊ ထင္ျမင္ခ်က္ေတြေပးၾကႏွင့္ ကစား၀ုိင္းပ်က္သြားသည္။ တစ္ေယာက္က ေျပာသည္။ သူတုိ ႏိုင္မယ္မွန္းသိလုိ႔ ေခါင္ထိအကုန္ယူခ်င္တာ။ " ႐ႈံးသူက မေက်နပ္၊ စိတ္ထဲက ႀကိမ္း၀ါးသည္မွာ " ေနႏွင့္ ဦးေပါ့ကြာ၊ တစ္ေန႔ေန႔ေတာ့ ေတြ႕ၾကေသးတာေပါ့"။ ႏုိင္သူက ၿငိမ္ေနလုိက္သည္။ ကေလးဘ၀ ခုိေအာင္းခဲ့သည့္ခံစားခ်က္မ်ားမွ တစ္ခုျဖစ္ပါသည္။

လူငယ္အရြယ္

ရြာစြန္ထန္းေတာတြင္ လူငယ္တစ္သိုက္ ၀ုိင္းဖြဲ႕ကာ ထန္းရည္ေသာက္လ်က္ရွိသည္။ နံနက္ေစာေစာ အိပ္ရာထ၍ႏြားႏွစ္ေကာင္ဆြဲကာ ထြန္တံုးထမ္းရင္း လယ္ကြင္းသုိ႔ ေရာက္ခဲ့သည္။ ေနမြန္းမတည့္မီ တစ္ဧကေလာက္ၿပီးရန္ ေမွ်ာ္မွန္းသည္။ ၿပီးခ်င္သည္မွာလည္း ထယ္ထုိးၿပီး၊ ထြန္တုိက္ၿပီးသည္အထိ ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ႏြားတစ္ရွဥ္းသာမက ကြၽဲတစ္ရွဥ္းပါ ေခၚလာခဲ့သည္။ ခုေတာ့ျပီးျပီ၊ လိုခ်င္သည့္ အတိုင္းအတာလည္းျဖစ္ၿပီ။ တစ္မနက္ခင္း ပင္ပန္းသမွ် ထန္းရိပ္မွာ ေခြၽးသိပ္ရေတာ့မည္။ထန္းရည္သည္ ပုစြန္ဆိတ္ခုန္ေနသလို ပဲၾကီး ေလွာ္ကလည္း ၾကြပ္ရြလ်က္ရွိသည္။

ထန္းတဲရွင္ ကိုခ်က္ႀကီးက ပင္က်ရည္လက္က်န္ဟုဆုိကာ ထန္းအုိးႏွစ္ျမဴ လာခ်သည္။ ေသာက္မည့္သူက ေလးေယာက္ဆုိေတာ့ အာသာေျပမည္ မထင္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ကုိခ်က္ႀကီးႏွင့္ အေလာင္းအစား တစ္ခု လုပ္ၾကသည္။ ထန္းပင္ေပၚက ထန္းသီးကုိ ေလးခြႏွင့္ပစ္မည္။ တစ္လံုးျပဳတ္က်လွ်င္ တစ္အိုး၊ ႏွစ္လံုးျပဳတ္က်လွ်င္ ႏွစ္အိုး ေပးရမည္ဟု ကိုခ်က္ၾကီးသေဘာတူ၍ ေခါင္းေပၚက ထန္းသီးစိမ္းမ်ားကို ရီေ၀ေ၀ႏွင့္လက္တည့္စမ္းၾကသည္။ ေလာက္ စာလံုးတစ္အိတ္သာ ကုန္သြားသည္။ ထန္းသီးတစ္လံုးမွ် ေၾကြက်ျခင္းမရွိ။ ထုိအခါမွကိုခ်က္ႀကီးက ရင္တြင္းျဖစ္စကားဆုိသည္။ " ဘယ္အရာမွအလကားမရဘူး " ဟူ၍ျဖစ္သည္။

လူလတ္ပုိင္းအရြယ္

လူလတ္ပုိင္းအရြယ္တစ္စု 'Indoor game ' ဟုဆုိကာ ဲ႐ုိက္ၾကသည္။ ေယာက်္ားေတြခ်ည္းမဟုတ္၊ မိန္းမေတြလည္းပါသည္။ အၾကမ္းအားျဖင့္ အသက္(၅၀)ေက်ာ္အရြယ္မ်ားႏွင့္ ပင္စင္စားမ်ားျဖစ္သည္။ ဖဲကစားနည္းမွာ တစ္ခ်ပ္ေမွာက္ျဖစ္ၿပီးေၾကးကလည္း ႀကီးသည္။ 

ကစားနည္းအရ ႏိုင္ပံုမေပၚလွ်င္ ေစာေစာစီးစီးေဘးထြက္၍ ရသည္။ ကံစမ္းလုိသူမ်ားက ဖဲစိတ္မႊန္၍ ေငြေမ်ာေတာ့ ေငြနဲ႔လုိက္ၾကသည္။ တစ္ခါတစ္ရံ စိန္ေကာင္း၊ ေက်ာက္ေကာင္းေရာင္းရာတြင္ ေဆး႐ုိးသည္ကတစ္ေမွာင့္ဆုိသလုိ ေအာက္ျပဳတ္သမားႏွင့္လည္း ေတြ႕ရသည္။ ေအာင့္သီးေအာင့္သက္ ျဖစ္ကာ ပင့္၍ခြပ္သည္ကုိ ခံရၿပီး စင္ေပၚက ျပဳတ္က်သည္မ်ားလည္းရွိသည္။ ဖဲေ၀ၿပီးသည္ႏွင့္ မ်က္ႏွာထားေတြ ေျပာင္းၾကသည္။ ဟန္ေဆာင္တတ္ျခင္းသည္ တစ္ခ်ပ္ေမွာက္ကစားနည္းအတြက္ ပညာတစ္မ်ဳိးပင္။ ဟန္ေဆာင္ေကာင္းသူမ်ားေၾကာင့္ပါ သြားသည္လည္း ရွိသည္။

ဒီအလွည့္ေတာ့ အေပၚစီးကျဖစ္ေၾကာင္းသိသျဖင့္ ခပ္က်ယ္က်ယ္ေလးေအာ္လုိက္မိသည္။ " ႐ွိဴး "။ ခဏၿငိမ္သြားၿပီး တစ္ေယာက္ေျပး၍ သံုးေယာက္လိုက္သည္။ သၾကၤန္အေျမာက္အထင္ႏွင့္ မေၾကာက္ၾက။ အားလံုးလိုက္ျပီး၍ ဖဲလွန္ျပျပီးသာသူ စားရံုသာျဖစ္သည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ "ရဲေတြ လာေနျပီ" ဟုအသံထြက္လာသည္။ ႏိုင္သူကရံႈးသူေရွ႕ရိွေငြအားလံုးလိုက္သိမ္းသည္။ဖ်ာေအာက္မွာ သိမ္းထားသည့္ ေငြစကၠဴအခ်ဳိ႕ အစထြက္ေနရာသုိ႔ လက္ေရာက္သြားသည္။ " ဖ်ာေအာက္က မပါဘူးေလ၊ သူနဲ႔မဆုိင္ဘူး။ " ရဲမ်ားေရာက္ရွိခ်ိန္ ဟိတ္ဟန္ေကာင္းေသာ ရွိဴးသမားမ်ား ပံုမပ်က္။ ျပန္ခ်ိန္တန္ ေတာ့ ရဲေတြျပန္သြားၾကသည္။

လူႀကီးအရြယ္

လူႀကီးတစ္ဦး အာေပါင္အာရင္းသန္သန္ ျဖင့္ မုိက္က႐ုိဖုန္းကုိင္ကာ မဲဆြယ္စကားေျပာလ်က္ ရွိသည္။ သူေျပာသည့္စကားကုိ အႏွစ္ခ်ဳပ္လွ်င္ သူမ်ားမေကာင္းေၾကာင္း၊ ကုိယ့္ေကာင္းေၾကာင္းသာျဖစ္သည္။ ဘယ္ေလာက္ေတာ္ေၾကာင္း၊ တတ္ေၾကာင္း၊ ကၽြမ္းက်င္ေၾကာင္း၊ ေလွ်ာေမြးကိုဗာရာဏသီခ်ဲ႕လ်က္ရိွသည္။ သူ႔ကိုေထာက္ခံသူမ်ား လက္ခုပ္လက္၀ါးတီးျပီး အမ်ားစုက ႏွာေခါင္း႐ႈံ႕ၾကသည္။ သုိ႔ရာတြင္ အရွိန္မသတ္ႏုိင္၊ ႀကံဳတုန္းလုပ္ထား(လုပ္စား)ရေပမည္။ 

ဟုတ္တာမဟုတ္တာအပထားၿပီး ၾကမ္းပုိးကလိပ္ ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မည္။ အိမ္ ျပန္ေရာက္လွ်င္ ကုိယ္ေျပာခဲ့သည့္စကားမ်ား လက္ေတြ႕က်မက် စဥ္းစားရန္ လုိေပလိမ့္မည္။ ေလထဲတုိက္အိမ္ေဆာက္သည့္ အစီအမံမ်ားသည္ သူေသသည့္တုိင္ အေကာင္အထည္ေပၚလာရန္ အေၾကာင္းမျမင္ေပ။ ထုိလူႀကီးသည္ အေတြအႀကံဳမ်ားသူျဖစ္၍ ေအာက္သက္ေက်မည္ဟု ယူဆစရာရွိသည္။ သုိ႔ရာတြင္ သူ႔ေၾကာင့္ ေအာက္
သက္မ်ား ေက်ရေပါင္းမနည္းေတာ့ေခ်။ ငါေျပာသလုိလုပ္၊ ငါလုပ္သလုိ မလုပ္နဲ႔လား၊ ငါ့ျမင္းငါစုိင္း စစ္ကုိင္းေရာက္ ေရာက္လားခြဲမရေပ။ 

သုိ႔ရာတြင္ သူ႕ဆီကယူရမည့္ပညာတစ္ခုကား ေခတ္အဆက္ဆက္ကုလားထုိင္မေပ်ာက္ေအာင္ ေနတတ္ျခင္းပင္။ လုပ္စားေတာ့ မုိးေခါင္၊ ခုိးစားလုိ႔ ေခြးေဟာင္ မခံရသည့္ လူစားမ်ဳိးတြင္ တစ္ဦးအပါအ၀င္ျဖစ္သည္။ ဒီတစ္ခါ ထုိလူႀကီးႏွင့္ၾကံဳလွ်င္ေမးခြန္းတစ္ခု ေမးၾကည့္ရေပမည္။ ကံကံ၏ အက်ဳိးကုိ ယံုသလားဟု။ လူတုိ႔သည္ ေမြးဖြားၿပီးေနာက္ ငယ္ရာမွႀကီး၊ ႀကီးရာမွအုိနာေသၾကရသည္။ ဆရာေတာ္ တစ္ပါးရွင္းျပဖူးသည့္ ပုထုဇဥ္တုိ႔ ႀကိဳတင္မသိႏိုင္ေသာ ေသျခင္းႏွင့္သက္ဆုိင္သည့္ အရာငါးမ်ဳိးမွာ (၁) ေသမည့္အသက္အရြယ္၊ (၂) ေသမည့္အနာေရာဂါ၊ (၃) ေသမည့္အခ်ိန္၊ (၄) ေသမည့္ေနရာ၊ (၅) ေသလြန္ၿပီးေနာက္ျဖစ္ရမည့္ ဘံုဘ၀ဟူ၍ျဖစ္သည္။ သမုိင္းေရးၾကသူမ်ားကုိယ္တုိင္ သမုိင္းတရားခံအျဖစ္ မခံသင့္ေၾကာင္း ေတြးမိပါသည္။

ကေလးေတြကို ႏွိပ္စက္ေနဆဲ . . . .

အမွန္မွာကြၽန္မ၏ေဆာင္းပါးေခါင္းစဥ္ကို " ကေလးေတြကို ႏွိပ္စက္လို႔ အားမရၾကေသးဘူးလား " ဟု ေပးခ်င္ပါသည္။ ထို႔ထက္သင့္ေတာ္ေသာေခါင္းစဥ္ကို စဥ္းစား၍မရပါ။

ေရွးက ဂ်ီတီအုိင္ကို အဆန္းထြင္ၿပီး ဂ်ီတီစီဟု ေျပာင္းလဲကာ ျမန္မာျပည္အႏွံ႕ေက်ာင္းမ်ားဖြင့္ခဲ့ရာမွ YTU (ရန္ကုန္နည္းပညာတကၠသိုလ္) ဟု အမည္ေပးခဲ့ျပန္ေသာ လိႈင္သာယာဂ်ီတီစီကိစၥကို ေျပာရန္ အေရး ႀကံဳေနသည္။ ပညာေရးကိစၥမ်ားကို " အခုဆီထမင္း၊ အခု စာကေလးေၾကာ္ " လုပ္ေနသည္မွာၾကာၿပီ။ ေျမစာပင္ျဖစ္ေသာကေလးမ်ားမွာ လည္စင္းခံေနၾကရသည္။
ယခင္က တကၠသိုလ္၀င္တန္းေအာင္ၿပီးလွ်င္ ဂ်ီတီအိုင္၀င္ခြင့္ေျဖရ၏။ ၀င္ခြင့္ေအာင္လွ်င္ သံုးႏွစ္တက္ၿပီး ေအဂ်ီတီအိုင္ဒီပလိုမာဘြဲ႕ရသည္။ အငယ္တန္းအင္ဂ်င္နီယာ အလုပ္ကို အစိုးရဌာနမ်ားက ေခၚသည္။ အဆင္ ေျပသည္။ ယခု ဂ်ီတီစီမ်ားျဖစ္လာေသာအခါ ႏွစ္ႏွစ္တက္ၿပီးေအဂ်ီတီအိုင္ဒီပလိုမာေပးသည္။ အမွတ္ေကာင္းလွ်င္ B.Tech ေခၚ ဘြဲ႕ေပးသည္။ ၎မွာ အမွတ္ေကာင္းလွ်င္ ဘီအီးတက္ရသည္။ ဤ အစီအစဥ္ကို မေ၀ဖန္ခ်င္ပါ။ ေအဂ်ီတီအိုင္ေအာင္ၿပီး B.Tech အမွတ္မမီလွ်င္ ေက်ာင္းထြက္ရျခင္းကို လည္း မေျပာလိုပါ။ ယခုျပႆနာမွာ
ေအဂ်ီတီအိုင္လက္မွတ္ ကိစၥျဖစ္၏။ ေအဂ်ီတီအိုင္ ဒီပလိုမာဘြဲ႕ရကေလးမ်ားမွာ B.Tech အတြက္ လမ္းပိတ္လိုက္သျဖင့္ ဘြဲ႕႐ိုး႐ိုးတစ္ခုရဖို႔အေ၀းသင္တကၠသိုလ္ တက္ၾကရရွာသည္။ သံုး၊ ေလးႏွစ္ ၾကာမွ ေအဂ်ီတီအိုင္-ဘီေအ(အဂၤလိပ္စာ) စသျဖင့္ရၾကသည္။ ထိုအခ်ိန္မွာ သူတို႔အသက္ေတြ ႀကီးကုန္ၿပီ။ အလုပ္ေလွ်ာက္ဖို႔ ခက္သည္။

ထိုကိစၥေျပာၾက၊ ဆိုၾကတာမ်ားလြန္းခါမွ ယခုႏွစ္ကစၿပီး ဂ်ီတီစီတက္လွ်င္ ေတာက္ေလွ်ာက္ ဘီအီးသြားႏိုင္သည္ဟု လုပ္ေနျပန္သည္။ Ph.D ေတြေပါေပါ ေလာေလာျဖစ္ၿပီး မူလတန္းဆရာလုပ္ရသည့္ နမူနာကဲ့သို႔ ဘီအီးေတြေပါၿပီး မူလတန္းဆရာျဖစ္လာမည့္ အေရးေတြးမိ၏။ အမွန္မွာ ဂ်ီတီစီကို သံုးႏွစ္ပဲထား ဒီပလိုမာေပး။ ေနာက္ဆံုးႏွစ္မွာ အမွတ္ေကာင္းလွ်င္ (ထူးခြၽန္လွ်င္) ဘီအီးကို ႀကိဳ႕ကုန္းတကၠသိုလ္သို႔ တက္ခိုင္းေသာစနစ္ျဖစ္သင့္သည္။ ဤစနစ္မွာ ယခင္ကက်င့္သံုးခဲ့ေသာ စနစ္ျဖစ္၏။ ႀကိဳ႕ကုန္းမွာ တကၠသိုလ္၀င္တန္းအမွတ္ျဖင့္ ပထမႏွစ္ လက္မခံဘဲ ဘီအီးတန္းမ်ားသာ ထားလွ်င္ ေနရာထိုင္ခင္းလည္း အဆင္ေျပသည္။ အင္ဂ်င္နီယာျဖစ္ခ်င္သူမ်ား ဂ်ီတီစီကို ေကာလိပ္အဆင့္ တက္ျခင္းျဖင့္ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္း ျဖစ္သည္။ ယခုေတာ့ ဂ်ီတီစီမွာလည္း ဘီအီးထားမည္။ ႀကိဳ႕ကုန္းမွာက ထူးခြၽန္ဘီအီး ဆိုေသာအခါ ကေလးေတြကိုခြဲျခားရာက်ပါသည္။

ယခုေျပာခ်င္သည့္ျပႆ နာက ေအဂ်ီတီအိုင္ ဒီပလိုမာဘြဲ႕လက္မွတ္ယူသည့္ပြဲကိစၥပါ။ ဒီပလိုမာရသူ အလြန္မ်ားသျဖင့္ စာေမးပြဲေအာင္ၿပီး ႏွစ္ႏွစ္ခန္႔ၾကာမွဘြဲ႕လက္မွတ္ေပးႏိုင္သည္။ ဒါက ခြင့္လႊတ္၍ရပါသည္။ ခြင့္မလႊတ္ႏိုင္ေသာ ကိစၥမွာလက္မွတ္ရဖို႔ေလွ်ာက္ထားရာတြင္ တင္ျပရမည့္ စာရြက္စာတမ္းကိစၥျဖစ္၏။ ဘြဲ႕ယူမည့္ကေလးမ်ား တင္ျပရမည့္စာရင္းတြင္ (ဆိုင္တာ၊ မဆိုင္တာ အပထားၿပီး) အိမ္ေထာင္စုစာရင္း၊ ရပ္ကြက္ေထာက္ခံခ်က္၊ ရဲစခန္းေထာက္ခံခ်က္ေတြပါရသည္။ ဤအထိခြင့္လႊတ္ပါမည္။ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ေၾကာင္း လ၀ကရံုးမွ ေထာက္ခံစာယူရမည္ဆိုျခင္းကိုမူ ခြင့္မလႊတ္ႏိုင္ပါ။

ကေလးမ်ားေလွ်ာက္လႊာတြင္ မိခင္မွတ္ပံုတင္၊ ဖခင္မွတ္ပံုတင္၊ မိမိကိုယ္တိုင္၏ မွတ္ပံုတင္မ်ား ပူးတြဲပါ၀င္ ၿပီးျဖစ္သည္။ မွတ္ပံုတင္ဆိုသည္က ယခင္အေခၚအေ၀ၚပါ။ တရား၀င္ေခၚလွ်င္ " ႏိုင္ငံသားစိစစ္ေရးကတ္ " ျဖစ္သည္။ ထိုႏိုင္ငံသားစိစစ္ေရးကတ္ျပားမ်ားမိခင္၊ ဖခင္၊ ကေလးသံုးဦးစလံုးတင္ျပထားပါလ်က္ႏွင့္ လ၀က႐ံုးမွေန၍ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ေၾကာင္း ေလွ်ာက္လႊာပံုစံ ျဖည့္ခိုင္းျခင္းကား အဆိုပါႏိုင္ငံသားစိစစ္ေရး ကတ္ျပားမ်ားကို မယံုၾကည္ျခင္းဟု အဓိပၸာယ္မရပါလား....။

အထက္ပါမွတ္ပံုတင္ကတ္ျပားမ်ားသည္ လ၀က႐ံုးမ်ားက တရား၀င္ထုတ္ေပးထားေသာ သက္ေသခံ ကတ္ျပားမ်ားျဖစ္ရာ ေနရာတကာ အေရးပါေနသည္။ ယခုေအဂ်ီတီအိုင္ လက္မွတ္ကေလး ထုတ္ေပးရန္အတြက္မွာေတာ့ တရား၀င္ကတ္ျပားမ်ားကို အဘယ္ေၾကာင့္အသိအမွတ္မျပဳဘဲ ေထာက္ခံစာ
ထပ္ေတာင္းခိုင္းပါသလဲ။လိႈင္သာယာေက်ာင္းသို႔ တစ္ေခါက္သြားရ ျခင္းမွာ လြယ္ကူသည္မဟုတ္ပါ။ ထို႔ျပင္ လ၀က႐ံုးဆိုသည္ကိုလည္း က်ားၿမီးဆြဲရသကဲ့သို႔ ေၾကာက္ၾက ရပါသည္။ သူတို႔က ၁၀ ႏွစ္သားေရာ၊ ၁၈ ႏွစ္သားေရာ၊ အေပ်ာက္အရွမ်ားေရာ တစ္ၿမိဳ႕နယ္လံုးအတြက္ လုပ္ေပးေနရသျဖင့္ အၿမဲတမ္း အလုပ္႐ႈပ္ၾကရွာပါသည္။ မလိုအပ္ဘဲႏွင့္ေထာက္ခံစာသြားေတာင္းျခင္းမွာ အလုပ္ပိုသည္။

ပို၍ခက္သည္မွာ စာေရးမ်ားက စစ္ေဆးေပးၿပီးေသာ္လည္း " ဦးစီးမွဴ း" ဆိုသူလက္မွတ္မထိုးလွ်င္ မၿပီးေပ။ အဆိုပါဦးစီးမွဴးမ်ားကလည္း ၁၁ နာရီ မွာပင္ ႐ံုးမေရာက္ေသးပါ။ သူ႔ခမ်ာမ်ားက ၿမိဳ႕နယ္အစည္းအေ၀းမ်ား တက္ၾကရသည္။ သူ႔႐ံုးမွာအၿမဲမထိုင္ႏိုင္ၾက။ သည္ေတာ့ ရာႏွင့္ခ်ီ ေသာ ေလွ်ာက္လႊာရွင္မ်ား ႐ံုးနားမွာ ထိုင္ေစာင့္ေပေရာ့။

" ေနာက္ဆံုးရက္" ဆိုေသာ ကန္႔သက္ခ်က္ကရွိေသးသည္။ " မရေသးဘူးလို႔ေျပာလိုက္" ဟု သူတို႔က သင္ေပးပါသည္။ သည္လိုေျပာတိုင္း ေက်ာင္းက လက္ခံမွာလား။စင္စစ္မွာ ေက်ာင္းကေတာင္းျခင္းကို မွားေနသည္။ လ၀ကကို အလုပ္မေပးသင့္ပါ။ မိဘႏွင့္မိမိကိုယ္တိုင္၏ ႏိုင္ငံသားစိစစ္ေရးကတ္ ပါေနျခင္းကို မယံုၾကည္ျခင္းအတြက္ ဘယ္လို နားလည္ရမွန္းပင္ မသိေတာ့ပါ။ ဟိုေျပး၊ ဒီေျပးႏွင့္ သူတို႔ ေျပာသမွ်မ်က္ႏွာငယ္ငယ္ႏွင့္ လိုက္နာေနရေသာ တိုင္းျပည္၏ပညာသင္လူငယ္မ်ား (အသက္၂၀ ပင္ မျပည့္ေသး) အား သည္လိုမႏွိပ္စက္သင့္ပါ။ နည္းပညာတကၠသိုလ္သည္စနစ္အမ်ဳိးမ်ဳိးေျပာင္းလဲ႐ံုမက မလိုအပ္ဘဲ တင္းက်ပ္ေနသျဖင့္ ကေလးေတြကိုႏွိပ္စက္လို႔ အားမရေသးဘူးလား....ဟု ေမးရျခင္းအတြက္ မည္သူေျဖမည္နည္း။

ေရးသူ-ေရႊကူေမႏွင္း

အငယ္ကေလး ေမြးလာတာ ေပ်ာ္စရာေကာင္းသလား

ကေလးတေယာက္ကို ေမြးဖြားရတယ္ဆိုတာဟာ မိခင္တေယာက္အတြက္ အင္မတန္မွ မလြယ္တဲ့ ကိစၥရပ္ႀကီးပါ။ သားဦးတုန္းကလည္း သားဦးမို႔လို႔ ဂ႐ုစိုက္ရသလို၊ သားဦးမဟုတ္ဘဲ ဒုတိယကေလးကို ေမြးဖို႔ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ရျပန္ေတာ့လည္း ပထမကေလး အတြက္ေရာ၊ ေနာက္ေမြးမယ့္ ဒုတိယကေလး အတြက္ပါ စိတ္ေရာ ႐ုပ္ေရာ မနာက်င္ မထိခိုက္ရေအာင္ ျပင္ဆင္ၾကရ ျပန္ပါတယ္။

ပထမကေလး အတြက္ ေမာင္ေလး၊ ညီမေလး (ဒါမွမဟုတ္) ညီေလး၊ ညီမေလး တေယာက္ကို ေမေမက ေမြးေတာ့မယ္ ဆိုတဲ့ သတင္းစကားဟာ ပထမကေလး အတြက္ေတာ့ တကယ့္အခ်ိဳးအေကြ႔ အေျပာင္းအလဲႀကီး တခုပါပဲ။ ဟိုးအရင္တုန္းကေတာ့ အိမ္မွာ ကေလးဆိုလို႔ ကိုယ္တေယာက္တည္း ရွိေနခဲ့ေပမယ့္ အခုေတာ့ ေနာက္ထပ္ ကေလးတေယာက္ အိမ္မွာ တိုးလာေတာ့မယ္။ ဒါဟာ ကေလး တေယာက္အတြက္ ေပ်ာ္စရာ ျဖစ္မလား၊ နာက်င္ ဝမ္းနည္းစရာ ျဖစ္မလားဆိုတာကေတာ့ ကေလးတို႔ အနားမွာ ရွိေနၾကတဲ့ အေဖ အေမ မိဘေဆြမ်ိဳးမ်ား အေပၚ မူတည္လို႔ ေနပါတယ္။

က်မတို႔ ႏိုင္ငံက လူႀကီး ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ေနာက္ကေလး တေယာက္ကို မိခင္က ကိုယ္ဝန္ေဆာင္လိုက္ ၿပီဆိုတာနဲ႔ ပထမကေလးကို မခံခ်င္ေအာင္ စေနာက္တတ္ၾက ပါတယ္။ “ေမေမက ညီေလးကို ေမြးေတာ့မယ္။ မင္းကို ခ်စ္ေတာ့မွာ မဟုတ္ဘူး” ဆိုတာမ်ိဳးကအစ၊ ေမြးလာျပန္ေတာ့လည္း အငယ္ေလးက ပိုေခ်ာတယ္တို႔၊ ပိုၿပီးေတာ့ ထက္တဲ့ပံု  ေပါက္တယ္ေနာ္တို႔ ဆိုတာမ်ိဳးေတြနဲ႔ အႀကီးကေလးရဲ႕ေရွ႕မွာ ႏိႈင္းယွဥ္ေျပာတတ္ ၾကျပန္ပါေသးတယ္။

လူႀကီးကေတာ့ ဘာရယ္မဟုတ္ ေျပာဆိုလိုက္တာေပမယ့္ ဒီလို ေျပာဆိုမႈေတြေၾကာင့္ အႀကီးကေလးဟာ အငယ္ကေလး  လူ႔ေလာကကို  မေရာက္လာခင္ကတည္းက သူ႔အခ်စ္ကို လုယူသြားေတာ့မယ့္ ၿပိဳင္ဘက္ တေယာက္အျဖစ္ စတင္ၿပီးေတာ့ မုန္းစိတ္ဝင္လာေတာ့ တာပါပဲ။

သူ႔ေမေမရဲ႕ဗိုက္ထဲမွာ ကေလးေလးတေယာက္ ေရာက္ေနၿပီ ဆိုတဲ့စကားဟာ အရင္ရွိေနၿပီးသား အႀကီးကေလး အတြက္ ခံစားခ်က္ အမ်ိဳးမ်ိဳးကို ျဖစ္ေစပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုေတာ့ သူ႔အတြက္ အေျပာင္းလဲ ႀကီးတခုကို သူ႔ အရြယ္ေလးနဲ႔  ႀကံဳရေတာ့မွာမို႔ ပါ။ ဒီအေျပာင္းလဲႀကီးဟာ ကေလး တေယာက္အတြက္ သိပ္ကိုမွ အေရးႀကီးတဲ့ အေျပာင္းအလဲႀကီးပါပဲ။ ကေလးရဲ႕ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာကို မနာက်င္၊ မထိခိုက္ေစဘဲနဲ႔ ညင္ညင္သာသာ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ေျပာင္းလဲႏိုင္ ေစဖို႔ သိပ္ကို အေရးႀကီးလွ ပါတယ္။

တကယ္ေတာ့  ကေလး အသစ္တေယာက္ ေရာက္ရွိလာမယ့္  ကိစၥဟာ  အရင္ရွိႏွင့္ၿပီးသား သားႀကီး (သို႔မဟုတ္) သမီးႀကီးအတြက္ မေမြးခင္ ကတည္းကိုက အင္မတန္မွ စိတ္လႈပ္ရွားစရာ ေကာင္းတဲ့ ကိစၥရပ္ႀကီးပါ။ ေမေမ့ ဝမ္းဗိုက္ႀကီး တျဖည္းျဖည္း ပူၿပီး ေဖာင္းလာတာက အစ၊ ဗိုက္ထဲက ကေလးေလးဟာ ညီမေလးလား ညီေလးလား၊ ေမြးလာရင္ ဘယ္လိုပံုစံေလး ျဖစ္မွာလဲ၊ အသားေလးေရာ ျဖဴမွာလား စသျဖင့္ သူ႔အတြက္ ေတြးစရာေတြက အမ်ားႀကီးပါပဲ။

ကေလးေလးေမြးရင္ နာမည္ ဘယ္လိုေပးမယ္၊ သူနဲ႔အတူတူ ဘာေတြကိုအတူ လုပ္ၿပီးေတာ့ ဘယ္လိုေတြ ကစားၾကမယ္ စသျဖင့္ ေမြးလာမယ့္ ကေလးအတြက္ စိတ္ကူးယဥ္စရာေတြလည္း အမ်ားႀကီးပါပဲ။

ဒါေပမယ့္ အဲဒီကေလးတို႔ရဲ႕ စိ္တ္ကူးယဥ္မႈဟာ ဗိုက္ထဲကကေလး အျပင္ကို ေရာက္ၿပီဆိုတာနဲ႔ သူတို႔ ေမွ်ာ္မွန္း ထားသလို ျဖစ္မလာေတာ့ပါဘူး။  ညဘက္ တက်ီက်ီနဲ႔ နားပူေအာင္ ငိုလြန္းတဲ့ ကေလးနားမွာ တအိမ္လံုးက ဝိုင္းေနတာမို႔ သူ႔ကို ဂ႐ုစိုက္မယ့္သူ တေယာက္မွ မရွိေတာ့ဘူးလို႔ အႀကီးကေလးက ခံစားရပါေတာ့တယ္။

အရင္တုန္းက သူ႔အနားမွာ စာအုပ္ဖတ္ျပ၊ ပံုေျပာျပေနက် အေမကလည္း ကေလးအငယ္ေလးနဲ႔ အလုပ္႐ႈပ္ လို႔။ ဟိုးအရင္က အိမ္ကိုလာရင္ သူ႔ကိုပဲ အေရးတယူ လုပ္ေနတတ္ၾကတဲ့ ဧည့္သည္ေတြကလည္း ေမြးစ နီတာရဲကေလး ကိုပဲ အေရးတယူ လုပ္ေနၾကပါေတာ့တယ္။ အိမ္မွာ သူရွိေနသလား၊ မရွိေနဘူးလား ဆိုတာကို ေတာင္မွ ဘယ္သူမွ သတိမျပဳမိၾက ေတာ့ပါဘူး။

ကေလးေမြးလာရင္ အတူတူကစားမယ္၊ ေဆာ့မယ္လို႔ သူစိတ္ကူးယဥ္ထားခဲ့ ေပမယ့္လည္း တကယ္ေမြးလာတဲ့ အခ်ိန္ မွာေတာ့ ကေလးက အႏွီးထုပ္ေကြးေလး ထဲမွာမို႔ သူနဲ႔ မကစားႏိုင္၊ မေဆာ့ႏိုင္ေသးပါဘူး။

အဲဒီထက္ ပိုဆိုးတာကေတာ့ ဟိုးအရင္တုန္းကလိုမ်ိဳး အိမ္မွာ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ မေဆာ့မကစား ႏိုင္ေတာ့ တာပါပဲ။ နီတာရဲကေလး အိပ္ေနတုန္း တခုခု ဆူညံမိလို႔ ရွိရင္ လူႀကီးေတြက သူ႔ကို အျပစ္တင္ ဆူပူၾကပါေတာ့တယ္။ ဟိုးအရင္တုန္းက လိုမ်ိဳး ေမေမ့နားကိုလည္း ကပ္ခြင့္ မရွိေတာ့ဘူး။ ခုတင္ေပၚကို ခုန္တက္လိုက္၊ ခုန္ခ်လိုက္နဲ႔လည္း လုပ္လို႔ မရေတာ့ဘူး။

ဒီလိုနဲ႔ အသစ္ေမြးလာတဲ့ ညီေလး (သို႔မဟုတ္) ညီမေလးဟာ အႀကီးကေလးအတြက္ အင္မတန္ စိတ္ပ်က္စရာ ေကာင္းတဲ့ သတၱဝါကေလး ျဖစ္လို႔လာပါ ေတာ့တယ္။

ေမြးကာစကေလး အေသးေလးကို တအိမ္လံုး ဝိုင္းၿပီးေတာ့ ဂ႐ုစိုက္ၾက၊ အိမ္မွာ ရွိေနတဲ့ လူႀကီးေတြ အားလံုး ဝမ္းသာေပ်ာ္ရႊင္ေနၾကတဲ့အခ်ိန္မွာ အႀကီး ကေလးေရာ ေပ်ာ္ေနသလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ဝမ္းနည္း ေနသလား၊ စိတ္ထဲမွာ အထီးက်န္ ခံစားေနရသလား ဆိုတာကို မိဘေဆြမ်ိဳးမ်ား ဘယ္သူမွ သတိမျပဳၾကပါဘူး။

အႀကီး ကေလးအတြက္ကေတာ့ အႏွီးထုပ္ထဲက ကေလးေလးဟာ အရင္က သူရရွိေနက် အခ်စ္၊ သူ႔ရဲ႕ လြတ္လပ္မႈ၊ သူ႔ရဲ႕ ေပ်ာ္ရႊင္မႈေတြကို လုယူသြားသူ လို႔ ခံစားေနရပါၿပီ။  ဒီခံစားမႈကို ျပသတဲ့အေနနဲ႔  အႀကီးကေလးေလးဟာ ေမြးစကေလးကို  ဆိတ္ဆြဲတာမ်ိဳး၊ လူႀကီးလစ္ရင္ လစ္သလို ဆြဲကုတ္ဖဲ့တာမ်ိဳး ေတြကို လုပ္လာပါေတာ့တယ္။

အဲဒီ အခါမွာေတာ့ ကေလးအနားမွာ ရွိေနတဲ့ မိဘေဆြမ်ိဳးမ်ားက ကေလးရင္ထဲမွာ ဘာေတြျဖစ္ေနလဲ၊ ဘာေၾကာင့္ ဒီလိုဆိုး လာရတာလဲ ဆိုတာကို မဆန္းစစ္ေတာ့ဘဲနဲ႔ အႀကီး ကေလးကို ဆိုးလာတယ္တို႔၊ အႀကီးက အငယ္ကို မညႇာဘူးတို႔၊ အင္မတန္ဆိုးတဲ့ အေကာင္တို႔ စသျဖင့္ အလြယ္တကူနဲ႔ တံဆိပ္ကပ္လိုက္ၾက ပါေတာ့တယ္။

အႀကီးပဲ အငယ္ကို ညႇာရမယ္တို႔၊ လူႀကီးေတြက ဒီေလာက္ အလုပ္ရႈပ္ေနတာကို သူက နားမလည္ဘူးတို႔ ကေလးကို ေျပာတဲ့ အခ်ိန္မွာ အႀကီးကေလးဟာလည္း ကေလးပဲရွိေသးတယ္ ဆိုတာကိုေတာ့ လူႀကီးမ်ား ေမ့ေနၾကပါတယ္။

သူဟာလည္း ကေလးပဲမို႔ လူႀကီးေတြ ဘယ္ေလာက္ အလုပ္႐ႈပ္ေနသလဲ ဆိုတာေတြ၊ အႀကီးက အငယ္ကို ညႇာတာ ရမယ့္ က်င့္ဝတ္ ကိစၥေတြကို သူ႔အေနနဲ႔ ဘယ္လိုမွ နားလည္ႏိုင္ဖို႔ မလြယ္ေသးပါဘူး။ နားမလည္ႏိုင္ေသးတဲ့ ကေလးကို နားမလည္ရေကာင္းလား ဆိုၿပီးေတာ့ ျပစ္တင္ ဆူပူတာဟာ  ကေလးဆီကေန  မျဖစ္ႏိုင္တာကို ေတာင္းဆိုေနတာ ပါပဲ။

အဲဒီ အခ်ိန္မ်ိဳးမွာ ကေလးေမြးၿပီးစ အေမ့ခမ်ာ မွာလည္း  ေမြးစကေလးနဲ႔ အလုပ္႐ႈပ္တာ၊ ေဟာ္မုန္း အေျပာင္း အလဲေၾကာင့္ စိတ္ဓာတ္က်တာ၊ အိပ္ေရးပ်က္ရလို႔ စိတ္ညစ္ရတာေတြေၾကာင့္ ကေလးအႀကီးေလးကို  ဟိုးအရင္ တုန္းက လိုမ်ိဳး  ဂ႐ုစိုက္ႏိုင္ဖို႔ မလြယ္ေတာ့ပါဘူး။ အဲဒီလို အခ်ိန္မ်ိဳးမွာ အႀကီး ကေလးအတြက္ အေမ့ ကိုယ္စား ေႏြးေႏြးေထြးေထြးနဲ႔ ၾကင္နာေပးႏိုင္မယ့္ ရင္ခြင္ လိုလာပါၿပီ။

အေဖ (သို႔မဟုတ္) ေဆြမ်ိဳး  သားခ်င္းတေယာက္ေယာက္က အႀကီးကေလးနဲ႔ အတူတူ ေဆာ့ေပးတာမ်ိဳး၊   အႀကီး ကေလး ေျပာခ်င္တာ ေလးေတြကို စိတ္ဝင္တစားနဲ႔ နားေထာင္ေပးတာ မ်ိဳးေလးေတြ လုပ္ေပးမယ္ ဆိုရင္ျဖင့္ အေမ့နား မကပ္ရလို႔ ဝမ္းနည္းေနရွာတဲ့  အႀကီးကေလးရဲ႕ ခံစားခ်က္ေတြ ေလ်ာ့နည္းသြားမွာပါပဲ။

ကေလးအႀကီး ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ အငယ္ေလး ေမြးတဲ့အခ်ိန္မွာ သူတို႔ ကိုယ္တိုင္လည္း အငယ္ေလးလိုမ်ိဳး ကေလး ျပန္လုပ္ၿပီးေတာ့ ေမေမ့ အနားကို ကပ္ခ်င္ၾကပါတယ္။ အဲဒီအခါမ်ိဳးမွာ ေမေမက “ဒီမွာ မအားဘူး၊ လာမ႐ႈပ္နဲ႔” လို႔ ေအာ္ထုတ္မယ္ ဆိုရင္ျဖင့္ သူတို႔ခမ်ာ သိပ္ကိုမွ ဝမ္းနည္း အထီးက်န္ ခံစားသြားရမွာပါ။ ဒီလို ဝမ္းနည္း အထီးက်န္ ခံစားမႈကေန “ေမေမက ငါ့ကို မခ်စ္ေတာ့ဘူး၊ ညီေလးကိုပဲ ခ်စ္ေတာ့တယ္” လို႔ ေတြးလာ တတ္ပါတယ္။

ေမေမက အငယ္ေလးနဲ႔ အလုပ္႐ႈပ္ေနတယ္ ဆိုေပမယ့္လည္း အငယ္ေလးကို ႏို႔တိုက္ရင္းနဲ႔ပဲ အႀကီးေလးကို ပံုေျပာျပတာမ်ိဳး၊ အႀကီးေလးနဲ႔ စကားထာဝွက္တမ္း ကစားတာမ်ိဳး၊ အႀကီးကေလး ေျပာခ်င္တဲ့ စကားတခ်ိဳ႕ကို စိတ္ပါ လက္ပါနဲ႔ နား ေထာင္တာမ်ိဳးေတြကို လုပ္ေပးလို႔ ရတာပါပဲ။

ညီေလးက ကေလးေသးေသးေလးမို႔ ညီေလးကို အမ်ားႀကီး ဂ႐ုစိုက္ဖို႔လိုတယ္ ဆိုတဲ့အေၾကာင္း၊ သူ ငယ္ငယ္တုန္းက လည္း ဒီလိုပဲ ဂ႐ုစိုက္ခဲ့ရတယ္ ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းေတြကို  ေမေမက အႀကီးကေလးကို ေျပာျပေပးဖို႔ လိုပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အိမ္သားမ်ား အေနနဲ႔ အငယ္ေလးက ခ်စ္ဖို႔ ေကာင္းလိုက္တာလို႔ ေျပာမယ့္အစား အငယ္ေလးက ခ်စ္ဖို႔ ေကာင္းလိုက္တာ သားႀကီးငယ္ငယ္တုန္းကလိုပဲ၊ သားႀကီးလည္း အဲလိုမ်ိဳးေလးပဲ သိပ္ ခ်စ္ဖို႔ေကာင္းတာ ဆိုတာမ်ိဳးကို ေျပာေပးရပါမယ္။

ဒါဆိုရင္ျဖင့္ အငယ္ေလးေမြးလာတဲ့ အခ်ိန္မွာ အႀကီးကေလးတို႔ ခံစားရတဲ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခံစားခ်က္ေတြ ေလ်ာ့နည္းသြားမွာ ပါပဲ။ ကေလးတို႔ရဲ႕ ငယ္ဘဝဟာ အင္မတန္မွ အေရးႀကီးပါတယ္။ ငယ္ဘဝမွာ ေပ်ာ္ရႊင္ဖို႔၊ စိတ္ဒဏ္ရာေတြမရဖို႔ လိုပါ တယ္။

အေမ့ ရင္ခြင္ထဲကို အခ်ိန္မေရြး တိုးဝင္လို႔ ရေနရာကေန အဲဒီေနရာကို ဖယ္ေပးလိုက္ရတဲ့ ခံစားခ်က္ဟာ ကေလး တေယာက္ အတြက္ကေတာ့ အင္မတန္မွ ျပင္းထန္တဲ့ အေျပာင္းအလဲႀကီး တခုပါ။ ဒီအေျပာင္းလဲႀကီးကို ညင္ညင္ သာသာနဲ႔ ကူး ေျပာင္းႏိုင္ေအာင္လို႔ ကေလးနားက လူႀကီးမိဘမ်ား အေနနဲ႔ လုပ္ေပးႏိုင္မယ္ ဆိုရင္ျဖင့္ ညီေလး ေမြးတာ သိပ္ေပ်ာ္စရာ ေကာင္းတာပဲ၊ ညီမေလးေမြးလာတာ ေပ်ာ္ဖို႔ေကာင္းလိုက္တာ လို႔ ကေလးတို႔ ခံစားၾကရၿပီး ညီအစ္ကို ေမာင္ႏွမၾကား ခ်စ္ခင္တြယ္တာမႈ ေတြလည္း ပိုၿပီး ရရွိခိုင္ၿမဲလာမွာ အမွန္ပါပဲ။     ။

ေခတ္ဘုန္းသစ္