အနာဂတ္အတြက္ အေရးႀကီးသည့္ ကစားျခင္း

က်မ ဧရာ၀တီမွာ ကေလးအေၾကာင္း ေျပာလာတာ ေတာ္ေတာ္မ်ားလာပါၿပီ။ ဘာေၾကာင့္ ဧရာ၀တီမွာ ကေလးအေၾကာင္းကိုပဲ အဓိကထား ေျပာေနရသလဲ ဆုိေတာ့ ကေလးတို႔ရဲ႕ အနာဂတ္ဟာ ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕ အနာဂတ္ ျဖစ္လို႔ပါပဲ။ ႏုိင္ငံတႏုိင္ရဲ႕ အနာဂတ္အတြက္ အေရးႀကီးဆံုး လူမ်ားဟာ ကေလးမ်ားပါ။ ဒါေၾကာင့္မုိ႔လို႔ ကေလးတုိင္းဟာ မွန္ကန္တဲ့ ျပဳစု ေစာင့္ေရွာက္ မႈမ်ိဳးနဲ႔ ျပဳစုခံရဖို႔၊ မွန္ကန္တဲ့ ပညာေရးကုိ ရရွိေစဖို႔ သိပ္ကို လုိပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ၀မ္းနည္းစရာ ေကာင္းေအာင္ပဲ က်မတို႔ ျမန္မာျပည္မွာ မွန္ကန္တဲ့ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ိဳးကုိ ရရွိတဲ့ ကေလးမ်ားဟာ သိပ္ကုိမွ နည္းပါး ေနပါတယ္။ အဲဒီလုိပဲ ပညာေရးနဲ႔ ပတ္သက္ လာျပန္ရင္လည္း ကေလးတို႔ ခမ်ာ အရြယ္နဲ႔ မမွ်ေအာင္ က်ဴရွင္၊ ေက်ာင္း၊ ဂိုက္ ဆုိတာေတြနဲ႔ လံုးပမ္း ေနရျပန္ရွာပါတယ္။

က်မတို႔ ငယ္ငယ္တုန္းကေတာ့ က်ဴရွင္ဆုိတာဟာ အတန္း ေတာ္ေတာ္ႀကီးတဲ့ ကုိးတန္း၊ ဆယ္တန္းေလာက္ ေရာက္ေတာ့မွ တက္ရတဲ့ အရာပါ။ ဒါေပမယ့္ အခုေခတ္ ကေလးမ်ား ခမ်ာမွာေတာ့ သူငယ္တန္း၊ တတန္းကတည္းက က်ဴရွင္ စတက္ ေနရပါၿပီ။ ေက်ာင္းက်ဴရွင္၊ အျပင္ က်ဴရွင္၊ ၿပီးေတာ့ ဂိုက္ဆုိတာပါ ပါလုိက္ပါေသးတယ္။ တခ်ိဳ႕ မိဘမ်ားက အဂၤလိပ္စာ အပို သင္တန္း၊ တ႐ုတ္စာ အပိုသင္တန္း၊ ကြန္ပ်ဴတာသင္တန္း ဆုိတာေတြကိုပါ ထပ္ျဖည့္ၿပီးေတာ့ အတက္ခုိင္းလုိက္ ပါေသးတယ္။

သူငယ္တန္း၊ တတန္းအရြယ္ ကေလးမ်ားခမ်ာ ေဆာ့ခ်ိန္၊ ကစားခ်ိန္ရယ္လို႔ လံုးလံုး မရွိေတာ့ပါဘူး။ ကေလးတေယာက္ရဲ႕ ဦးေႏွာက္ေတြ ရႊင္လန္းလာေစဖို႔၊ ကုိယ္လက္ႀက့ံခိုင္ေစဖို႔နဲ႔ လိုအပ္တဲ့ စြမ္းရည္ေတြ ရရွိေစဖို႔ အတြက္ ကေလးေတြ ကစားဖို႔ လုိပါတယ္။ ကေလးအရြယ္ ဆိုတာဟာ ကစားတဲ့ အရြယ္ပါ။ ကေလးတို႔ဟာ ႀကီးျပင္္းလာလို႔ လူ႔ဘ၀ထဲကုိ ထဲထဲ၀င္၀င္ ၀င္ေရာက္ လာတဲ့အခါမွာ သူတို႔ ႀကံဳေတြ႕ရမယ့္၊ လုိက္နာရမယ့္ စည္းမ်ဥ္းမ်ား၊ ဥပေဒမ်ား၊ ေပါင္းသင္း ဆက္ဆံေရးမ်ားကို ငယ္စဥ္ကတည္းမွာ ကုိက ကစားျခင္းကေနတဆင့္ သင္ယူ သြားၾကတာမ်ိဳးပါ။ တနည္း ေျပာရရင္ေတာ့ ကစားရင္းနဲ႔ သင္၊ သင္ရင္းနဲ႔ ကစား ဆုိသလိုပါပဲ။ တကယ္ေတာ့ ကေလးတို႔ရဲ႕ ကစားျခင္းဟာ စာသင္ခန္းမ်ားရဲ႕ သင္ခန္းစာမ်ားလုိပဲ ကေလးတို႔ အတြက္ သိပ္ကိုမွ အေရးႀကီးလွ ပါတယ္။

က်မတို႔ရဲ႕ ျမန္မာ့႐ိုးရာ ကစားနည္း တခုျဖစ္တဲ့ ထုတ္စည္းတုိးတမ္း ကစားနည္း ကိုပဲေလ့လာ ၾကည့္ရေအာင္ပါ။ ထုတ္စည္းတုိးတမ္း ကစားနည္းဟာ အုပ္စုနဲ႔ ကစားတဲ့ ကစားနည္းပါ။ အုပ္စု ႏွစ္စု ခြဲထားၿပီးေတာ့ ကစားၾကပါတယ္။ အုပ္စု ႏွစ္စုလံုးမွာ ေခါင္းေဆာင္သူ ေခါင္သူႀကီး ရွိပါတယ္။ ေခါင္သူႀကီးဟာ ေနရာခ်မွတ္ ေပးပါတယ္။ ကစားသူမ်ား အားလံုးဟာ ကစားတဲ့ စည္းမ်ဥ္းကုိ လုိက္နာၾကရပါတယ္။ ထမင္းရည္ပူလို႔ ေခၚတဲ့ စည္းေၾကာင္းကို မထိရပါဘူး။

ဒီကစားနည္းကို ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ … ကေလးတို႔ဟာ ကစားျခင္းကေန တဆင့္ အင္မတန္ အေရးႀကီးတဲ့ အုပ္စုနဲ႔ ေဆာင္ရြက္တတ္ျခင္း ဆုိတဲ့ အရာကုိ သိရွိတတ္ေျမာက္ သြားၾကပါတယ္။ စည္းမ်ဥ္း ဥပေဒကုိ လုိက္နာတတ္ၾကသလို၊ အဖြဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ရဲ႕ ညႊန္ၾကားမႈ ေအာက္မွာ အလုပ္တခုကို ေအာင္ျမင္ေအာင္ အားသြန္ခိုက္စုိက္ ႀကိဳးစား အားထုတ္ သြားတာ မ်ိဳးပါ။ အဖြဲ႕ေခါင္းေဆာင္ ဟာလည္း ထို႔အတူပါပဲ၊ ကိုယ့္ရဲ႕ အဖြဲ႕မွာ ဘယ္သူကေတာ့ ဘယ္ေနရာမွာ အားသာတယ္၊ ဘယ္သူ ကေတာ့ ဘယ္ေနရာမွာ အားနည္းတယ္ ဆုိတဲ့ အားနည္းခ်က္ အားသာခ်က္ကုိ သိလာပါတယ္။ ေနရာခ်တတ္၊ ညႊန္ၾကား တတ္ၾကတယ္။ အဖြဲ႕ေခါင္းေဆာင္ လုပ္တဲ့ ကေလးမ်ားဟာလည္း ကစားရင္းနဲ႔ပဲ စီမံခန္႔ခြဲတတ္တဲ့ အတတ္ကုိ သင္ယူ တတ္ေျမာက္ သြားၾကတာပါပဲ။

က်မတို႔ရဲ႕ ျမန္မာ့ ႐ိုးရာ ကစားနည္းမ်ားထဲမွာ အင္မတန္မွ ခ်စ္စရာေကာင္းတဲ့ ျခင္းလံုး ကစားနည္းဟာလည္း အဲဒီလိုပါပဲ။ တအုပ္စုလံုး အေပးအယူ မွ်မွ်နဲ႔ ခ်စ္ခ်စ္ခင္ခင္ ကစားရတဲ့ ကစားနည္းပါ။ စည္းလံုးညီညြတ္မႈနဲ႔ အေပးအယူမွ်မႈကို ကစားရင္းနဲ႔ပဲ သင္ယူ သြားႏုိင္တာပါ။

တူတူပုန္းတမ္း ကစားနည္းမွာ ဆုိရင္လည္း ကေလးတို႔အတြက္ အေရးႀကီးတဲ့ စြမ္းရည္ေတြ ျဖစ္တဲ့ ေစ့ေစ့စပ္စပ္ သတိျပဳ တတ္မႈ (Awareness) ကို ကစားရင္းနဲ႔ သင္ယူ ရရွိသြားေစပါတယ္။ လိပ္ဥဖြက္တမ္း ကစားနည္းလည္း ထို႔အတူပါပဲ။ ကစားျခင္းကေန တဆင့္ ရရွိေစတဲ့ အဖိုးမျဖတ္ႏုိင္တဲ့ စြမ္းရည္ကေတာ့ ေပါင္းသင္း ဆက္ဆံေရး စြမ္းရည္ပါ။ ကစားရင္းနဲ႔ သူငယ္ခ်င္းေတြ တုိးလာမယ္၊ တုိးလာတဲ့ သူငယ္ခ်င္းေတြ ၾကားထဲမွာ ကစားရင္းနဲ႔ ျငင္းၾက ခုန္ၾက ျဖစ္လာမယ္ဆုိရင္ က်န္တဲ့ သူငယ္ခ်င္းေတြက ၀င္ေရာက္ေျဖရွင္း ေပးၾကပါတယ္။ ဒါဟာ ျပႆနာကုိ ေျဖရွငး္တတ္ျခင္း (Problem solving) ဆုိတဲ့ အတတ္ပါပဲ။

ဒီစြမ္းရည္ေတြဟာ လူ႔ဘ၀ထဲကုိ ထဲထဲ၀င္၀င္ ၀င္ၾကရတဲ့ အခါမ်ိဳးမွာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း အတြက္ အင္မတန္မွကုိ အသံုး၀င္တဲ့ စြမ္းရည္မ်ားပါပဲ။ ေက်ာင္း – က်ဴရွင္၊ က်ဴရွင္ – ေက်ာင္းနဲ႔ သြားေနၾကရတဲ့ ကေလးမ်ားမွာေတာ့ ကစားခ်ိန္ မရွိရွာေတာ့တဲ့ အတြက္ ဒီစြမ္းရည္မ်ားကို သင္ယူခြင့္ မရရွိေတာ့ပါဘူး။ မိဘမ်ားရဲ႕ ကုိယ့္ကေလးကိုယ္ ထူးခၽြန္ေစခ်င္ တဲ့ ဆႏၵအရ ဘာကိုပဲ လုပ္လုပ္ ထိပ္ဆံုး ေရာက္ေအာင္ လုပ္ရမယ္၊ ပထမ ျဖစ္ရမယ္ ဆုိတဲ့ ဖိအားေပးမႈေတြ ေအာက္မွာ ဒီကေန႔ေခတ္ ကေလးမ်ား ခမ်ာ သနားစဖြယ္ ေကာင္းေအာင္ ႀကိဳးစားေနရ ရွာပါတယ္။ ကိုယ့္ေဘးနားက ကေလးဟာ ကုိယ့္ရဲ႕ စာၿပိဳင္ဘက္သာမုိ႔ သူငယ္ခ်င္း အခ်င္းခ်င္း ခ်စ္ခင္တာေတြ၊ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၾကတာ မ်ိဳးေတြလည္း နည္းပါးလို႔ လာပါတယ္။

ေနာက္တခု ကေတာ့ ၿမိဳ႕က ကေလးတို႔ အတြက္ ကစားစရာ ေနရာ မရွိတဲ့ အျဖစ္ပါ။ တုိက္ခန္း က်ဥ္းက်ဥ္းေလး ထဲမွာ ကစားဖို႔ ေနရာ မရွိတာမို႔ တီဗီထုိင္ၾကည့္ရင္း၊ ဗီဒိယိုဂိမ္း ၊ကြန္ပ်ဴတာ ဂိမ္းေတြပဲ ႏွိပ္ေနၾကရပါတယ္။ ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီး နုိင္ငံမ်ားမွာေတာ့ ကေလးတို႔ တုိက္္ခန္းက်ဥ္းနဲ႔ ေနရတယ္ ဆုိေပမယ့္ ရပ္ကြက္တုိင္းမွာ၊ လမ္းေထာင့္မ်ားမွာ ကစားဖို႔ ေနရာမ်ား ရွိၾကပါတယ္။ ရာသီဥတု ေကာင္းတဲ့ ညေနတုိင္းမွာ ပန္းၿခံမ်ားဟာ ကေလးမ်ားနဲ႔ စည္ကား ေနၾကတာ ခ်ည္းပါပဲ။ ပန္းၿခံ၀င္ေၾကး တျပားမွ ေပးစရာ မလိုတာမုိ႔ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ မေရြး လာႏုိင္ၾကပါတယ္။

က်မတို႔ဆီမွာ ေတာ့ ကေလးမ်ားအတြက္ ကစားစရာ ေနရာဟာ အင္မတန္မွ ရွားပါး လွပါေသးတယ္။ ပန္းၿခံမ်ားက ကေလး ကစားကြင္းမ်ားဟာ ပန္းၿခံ၀င္ေၾကးက ေစ်းႀကီးလွတာမုိ႔ ေတာ္႐ုံနဲ႔ မလာႏုိင္ၾကပါဘူး။ အစိုးရ ေက်ာင္းမ်ား မွာလည္း ေဘာလံုးကန္လို႔ အ႐ုိက္ခံရတာ၊ ကေလးတို႔ ေဆာ့ကစားလို႔ အ႐ိုက္ခံရတာ ဆုိတဲ့ အေၾကာင္းေတြကို ၾကားေနရဆဲ ရွိပါ ေသးတယ္။ အမွန္ေတာ့ ကစားတယ္ ဆုိတာဟာ ကေလးတို႔အတြက္ သင္ၾကားျခင္း တမ်ိဳးပါပဲ။ ေက်ာင္းသင္ခန္းစာ မ်ားနဲ႔ ဆက္ႏႊယ္လို႔ ေနပါတယ္။

သူငယ္ခ်င္းလည္း မရွိ၊ အေပါင္းသင္းလည္း မရွိနဲ႔ တေယာက္တည္း ထီးထီးေနတတ္တဲ့၊ လူေတြနဲ႔ စကား မေျပာတတ္တဲ့၊ စည္းလံုး ညီညြတ္စြာ အလုပ္မလုပ္တတ္တဲ့၊ လူတကာကုိ ကုိယ့္အနားက ၿပိဳင္ဘက္လို႔ ထင္တတ္တဲ့ ကေလးမ်ား က်မတို႔ တုိင္းျပည္မွာ မ်ားလာမွာကို အင္မတန္မွ စိတ္ပူမိပါတယ္။ အဲဒီလို ကေလးမ်ိဳးေတြက တခ်ိန္မွာ လူႀကီး ျဖစ္လာၾကဦးမွာကိုး။ ဒီလုိ လူႀကီးေတြ မ်ားလာတဲ့ လူ႔အဖြဲ႕စည္းႀကီး တခု က်မတို႔ တုိင္းျပည္မွာ ေပၚေပါက္ မလာဖို႔ အတြက္ နားလည္ တတ္ကၽြမ္း သူမ်ားက သတိေပး ျပဳျပင္္ေပးဖို႔ လုိေနပါၿပီလို႔ အႀကံျပဳ ေဆြးေႏြးလုိက္ပါတယ္။

( ေခတ္ဘုန္းသစ္ )